Yurt dışındaki bir şirket, malını Türkiye’de bir antrepoda (gümrüklü sahada) bekletip alıcıya orada devrederse, Türkiye’de şirket kurmadan satış yapabilir. Serbest bölgede ise kendi adına ticaret yapabilmek için ruhsat ve bölgede şube veya şirket gerekir. Bu yazı iki yapıyı gümrük, KDV, kurumlar vergisi ve işyeri riski bakımından karşılaştırıyor.
Türkiye’de şirketi olmayan yabancı satıcı için antrepo uygun yapıdır: antrepodaki malın devri KDV’den istisnadır (KDVK md. 16/1-c), işyeri veya daimi temsilci oluşmadıkça satış kazancı Türkiye’de kurumlar vergisine tabi değildir, ithalat vergilerini malı serbest dolaşıma sokan alıcı öder. Serbest bölge Türkiye’de vergi mükellefiyeti doğurur; ticari kazanç %25 oranında vergilendirilir, kazanç istisnası yalnızca bölgede üretilip yurt dışına, aynı bölgeye veya diğer serbest bölgelere satılan malları kapsar.
Antrepo ile serbest bölge arasındaki temel fark nedir?
Antrepo, Türkiye gümrük bölgesi içinde yer alan ve vergilerin askıya alındığı bir depolama rejimidir (4458 sayılı Gümrük Kanunu). Serbest bölge ise gümrük bölgesi dışında sayılan, ruhsatlı firmaların ticaret ve üretim yapabildiği bir faaliyet alanıdır (3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu). İkisinde de mal bölgede kaldığı sürece gümrük vergisi ve ithalat KDV’si ödenmez; fark, yapıyı kimin, hangi şartla kullanabildiğinde ve kazancın nerede vergilendiğindedir.
Antrepo
- Satıcının Türkiye’de şirketi olması gerekmez
- Antrepo işleticisiyle depolama sözleşmesi ve gümrük müşaviri yeterlidir
- Depolama ve olağan elleçleme yapılır, üretim yapılamaz
- Süre sınırı yoktur
Serbest bölge
- Faaliyet ruhsatı ve bölgede şube veya şirket gerekir
- Ticaret, üretim, montaj ve hizmet yapılabilir
- Türkiye’de defter, beyanname ve bölge raporlaması doğar
- Süre sınırı yoktur
Hangi yapı hangi durumda uygun?
| İş modeli | Önerilen yapı | Gerekçe |
|---|---|---|
| Depodaki malın satışı; Türkiye’de personel yok | Antrepo | Şirket gerekmez; devir KDV’siz, ithalatı alıcı yapar |
| Çok alıcıya stok, kısmi partili teslim | Antrepo | Vergi, her alıcının ithal ettiği miktarda doğar |
| Personelli bölgesel merkez ve satış ekibi | Serbest bölgede şube ya da şirket | Varlık zaten oluşur; damga ve harç istisnası; kazanç %25 |
| İhracata yönelik üretim veya montaj | Serbest bölgede şirket | Üretim kazancı istisna; %85 ihracatta ücret istisnası |
Antrepoda satış adım adım nasıl işler?
- Varış ve antrepoya girişMal, yabancı şirketin temsilcisi sıfatıyla hareket eden gümrük müşaviri aracılığıyla antrepo rejimine alınır. Gümrük vergisi ve ithalat KDV’si askıdadır. Yabancı şirket yalnızca gümrük işlemleri için vergi kimlik numarası alır; bu numara vergi mükellefiyeti doğurmaz.
- DepolamaMal genel veya üçüncü kişiye ait bir antrepoda tutulur; stok kayıtlarını antrepo işleticisi tutar. Depolama ve elleçleme bedellerini işletici faturalar.
- SatışSözleşme ve ticari fatura yabancı şirket tarafından alıcıya düzenlenir. Teslim KDVK md. 16/1-c kapsamında istisnadır; kazanç satıcının ülkesinde beyan edilir.
- Antrepoda devirMalın sahibinin değişmesi antrepo işleticisi ve gümrük idaresi nezdinde kaydedilir. Gümrük yükümlülüklerini alıcı üstlenir; bu aşamada vergi doğmaz.
- Alıcı ithal eder veya yeniden ihraç ederTürk alıcı serbest dolaşıma giriş beyannamesi verir; gümrük vergisi, varsa ilave gümrük ve damping vergisi, ithalat KDV’si ve ÖTV öder, ithalat KDV’sini indirir. Yabancı alıcı ise malı transit veya yeniden ihracatla Türkiye’den çıkarır; Türkiye’de vergi doğmaz.
Antrepodaki malın faturalandırılması ve KDV beyannamesinde gösterimi için transit ticaret ve antrepodaki malların devrinde KDV istisnası ve fatura düzeni yazımıza bakabilirsiniz.
Türkiye’de şirketi olmayan satıcı kurumlar vergisi öder mi?
Dar mükellef bir kurum, ticari kazancı ancak Türkiye’deki bir işyeri veya daimi temsilcisi aracılığıyla elde ederse Türkiye’de vergilendirilir (5520 sayılı KVK md. 3/3). Malın üçüncü kişiye ait bir antrepoda depolanıp orada satılması tek başına bunlardan hiçbirini oluşturmaz. Bu nedenle satış kazancı Türkiye’de kurumlar vergisine tabi değildir; ödemede stopaj da yoktur, çünkü mal bedeli KVK md. 30 kapsamında değildir.
Serbest bölgede durum farklıdır: ruhsat alan yabancı şirket bölgede şube veya şirket kurar ve Türkiye’de mükellef olur. Ticari kazanç %25 oranında vergilendirilir; şube kârı transferi veya kâr payı dağıtımında, anlaşma hükümleri saklı kalmak kaydıyla %15 stopaj uygulanır.
| Kriter | Antrepo (Türkiye’de şirket yok) | Serbest bölge |
|---|---|---|
| Vergisel statü | Dar mükellef; yalnızca vergi kimlik numarası | Şubede dar, Türk şirketinde tam mükellef |
| Mal satış kazancı | İşyeri ya da daimi temsilci yoksa vergi yok | %25 |
| Üretim kazancı | Antrepoda üretim yapılamaz | Yurt dışı ve bölge satışlarında istisna; Türkiye’ye %25 |
| Yurt içi asgari KV (%10) | Uygulanmaz | Uygulanır; üretim istisnası hesapta indirilebilir |
| Kâr transferi | Kazanç yurt dışında doğar | %15 stopaj; anlaşma saklı |
| Ücret gelir vergisi | Uygulanmaz | FOB bedelinin %85’ini ihraç edende istisna |
| Sürekli yükümlülükler | Gümrük işlemleri dışında yok | Defter, beyanname, bordro, bölge raporu |
Antrepo modelinde işyeri riski nasıl oluşur?
Vergi doğmaması, satıcının Türkiye’de işyeri ve daimi temsilcisinin bulunmamasına bağlıdır. VUK md. 156 depoları da işyeri olarak saydığından aşağıdaki olgular belirleyicidir.
İşletici depolama hizmeti verir; satıcı mekânı kontrol etmez.
Satıcının tasarrufundaki depo, iç mevzuatta işyeri sayılabilir.
Müzakere ve imza satıcının kendi ülkesinden yürütülür.
Satıcı adına mutat olarak sözleşme yapan bağımlı acente daimi temsilci sayılır.
Olağan faaliyetleri çerçevesinde hareket eden aracılar risk yaratmaz.
Pazarlama, satış sonrası hizmet veya işleme Türkiye’de yürütülürse işyeri oluşabilir.
Hong Kong–Türkiye Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması 30 Ocak 2026’da yürürlüğe girmiştir; Hong Kong vergileri bakımından 1 Nisan 2027 ve sonrasında başlayan vergilendirme yıllarına uygulanır. Anlaşma uygulanmaya başladığında, yalnızca depolama, teşhir veya teslim için kullanılan yer işyeri sayılmaz. O tarihe kadar iç mevzuattaki işyeri ve daimi temsilci hükümleri geçerlidir. Hong Kong mülkilik esasına göre vergilendirdiğinden, kazancın Hong Kong kaynaklı sayılıp sayılmadığı sözleşmelerin nerede müzakere edilip akdedildiğine bağlıdır.
KDV, gümrük ve damga vergisi nasıl uygulanır?
| Konu | Antrepo | Serbest bölge |
|---|---|---|
| Satışta KDV | İstisna (md. 16/1-c); sorumlu sıfatıyla KDV doğmaz | Bölge içi teslimler istisna |
| Gümrük vergisi ve ithalat KDV’si | Serbest dolaşıma girişte alıcı öder | Bölgeden ithalatta alıcı öder |
| Türkiye’den gönderilen mal | Standart yol değil | İhracat sayılır; tedarikçide istisna |
| Damga vergisi (binde 9,48) | Yurt dışında imzalanan sözleşme, ibraz edilirse tabi | Bölge kâğıtları istisna |
| Vadeli ithalat | Kredili ithalatta KKDF doğabilir | Aynı |
| AB Gümrük Birliği | Mal serbest dolaşımda değil; A.TR sonradan alınır | Aynı |
Serbest bölge üretim istisnası 2026’da neyi kapsıyor?
| Dönem | İstisnanın kapsamı | Dayanak |
|---|---|---|
| 31.12.2024’e kadar | Türkiye’ye satışlar dahil tümü | 3218 s. Kanun geçici md. 3 |
| 2025 yılı | Yalnızca yurt dışı satışlar | 7524 s. Kanun |
| 1.1.2026’dan itibaren | Yurt dışı ve bölge satışları; Türkiye’ye satış vergili | 7577 s. Kanun (RG 17.04.2026) |
6 Şubat 2004’ten sonra ruhsat alan kullanıcıların ticari kazançları istisna kapsamında değildir. Türkiye’de kurulu bir şirket, malı Türkiye’ye getirmeden yurt dışından alıp yurt dışına satıyorsa 7582 sayılı Kanunla gelen transit ticaret kazanç indirimi ayrıca değerlendirilmelidir; antrepodan geçen malların bu kapsamda sayılıp sayılmayacağı işlem bazında incelenmelidir.
Uygulamada nelere dikkat edilmeli?
- Satıcının Türkiye’deki faaliyeti depolama ve teslimle sınırlı tutulmalı; sözleşmeler Türkiye dışında akdedilmelidir.
- Satıcının kiraladığı veya kontrol ettiği özel antrepo, işyeri riskini artırır.
- Antrepo içinde faturalanan depolama, elleçleme ve lojistik hizmetlerinin KDV durumu ayrıca incelenmelidir.
- Satıcı ile alıcı ilişkili kişiyse alıcının alış fiyatı emsallere uygun olmalıdır (transfer fiyatlandırması).
- Satış sözleşmesi ve ticari fatura
- Antrepo giriş ve stok kayıtları
- Antrepoda devir kaydı
- Taşıma belgeleri ve ithalat ya da yeniden ihracat beyannamesi
Sıkça sorulan sorular
Yabancı şirket Türkiye’de şirket kurmadan antrepodaki malını satabilir mi?
Antrepoda yapılan satışta KDV hesaplanır mı?
Antrepodaki malı alan Türk alıcı hangi vergileri öder?
Serbest bölgede ticaret yapan şirket kurumlar vergisinden muaf mı?
Antrepoda mal ne kadar süre kalabilir?
Antrepoda üretim yapılabilir mi?
Türkiye’de antrepo veya serbest bölge üzerinden satış yapısı kurmayı değerlendiren yabancı şirketlere vergi, gümrük ve işyeri riski analizi konusunda destek veriyoruz. Yapı seçimi öncesinde iş modelinizi birlikte gözden geçirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
