Hızlı Bakış: Transit Ticaret Kazanç İndirimi
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Düzenleme | KVK m.10/1-(i) — 7582 sayılı Kanun m.7 |
| Resmî Gazete | 4 Haziran 2026, No. 33270 |
| İndirim oranı | %95 (genel) — %100 (İFM katılımcı belgeli kurumlar ve Cumhurbaşkanınca uygun bulunan endüstri bölgeleri) |
| Kapsamdaki kazanç | (1) Yurt dışından alınan malın Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satışı (transit ticaret); (2) yurt dışında gerçekleşen mal alım-satımına aracılık |
| Temel şart | Kazancın, kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresine kadar Türkiye’ye transfer edilmesi |
| Aracılıkta şart | Malların alıcı ve satıcısının Türkiye’de bulunmaması |
| Yürürlük | 1/7/2026’dan itibaren verilecek beyannameler + 1/1/2026’dan başlayan dönem kazançları |
| İlk uygulama | 2026 3. geçici vergi dönemi (9 aylık kazanç) |
| Asgari KV | İndirim, yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahından da düşülebilir (7582 m.9, KVK 32/C) |
| KDV | İşlem Türkiye’de gerçekleşmediğinden KDV’nin konusuna girmez |
Transit Ticaret Kazanç İndirimi Nedir?
Yurt dışı odaklı mal ticaretinden elde edilen kazancın büyük bölümünü kurumlar vergisi dışında bırakan bir kazanç indirimidir.
7582 sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”un 7. maddesiyle, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 10. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi yeniden düzenlenmiştir. Yeni düzenleme; yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasından veya yurt dışında gerçekleşen mal alım-satımlarına aracılık edilmesinden elde edilen kazançların kurum kazancından indirilmesine imkân tanır.Daha önce bu imkân büyük ölçüde yalnızca İstanbul Finans Merkezi katılımcılarına tanınmışken, yeni düzenleme indirimi tüm kurumlar vergisi mükelleflerine genişletmiştir.
Kimler ve Hangi Kazançlar Yararlanır?
İndirim iki tür kazancı kapsar:
- Transit ticaret kazancı: Yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin (millileştirilmeksizin) yurt dışında bir başka alıcıya satılmasından elde edilen kazanç.
- Yurt dışı aracılık kazancı: Yurt dışında gerçekleşen mal alım-satımlarına aracılık (komisyonculuk) edilmesinden elde edilen kazanç.
Burada belirleyici olan, ticaretin Türkiye dışında gerçekleşmesidir. Aracılık halinde, işleme konu malların hem satıcısının hem alıcısının Türkiye’de bulunmaması gerekir.
İndirim Oranı: %95 mi, %100 mü?
Genel oran %95; belirli kurumlarda %100. Kazancın %95’i kurum kazancından indirilir. Ancak aşağıdaki kurumlarda oran %100 olarak uygulanır:
- 7412 sayılı İstanbul Finans Merkezi Kanunu’na göre katılımcı belgesi alarak İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyet gösteren kurumlar,
- 4737 sayılı Endüstri Bölgeleri Kanunu kapsamındaki endüstri bölgelerinden, bölgenin yabancı yatırım yoğunluğuna göre Cumhurbaşkanınca uygun bulunanlarda faaliyet gösteren kurumlar.
Endüstri bölgelerinde %100 oranının uygulanması, ilgili bölgenin Cumhurbaşkanınca uygun bulunmasına bağlıdır; bu nedenle her endüstri bölgesi otomatik olarak %100 kapsamında değildir. Ayrıca Cumhurbaşkanı, bentteki oranları sıfıra kadar indirmeye veya %100’e kadar artırmaya yetkilidir.
İndirimden Yararlanma Şartları
İndirimden yararlanabilmek için kazancın aşağıdaki şartları taşıması gerekir:
- Yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılması,
- Veya yurt dışında gerçekleşen mal alım-satımlarına aracılık edilmesinden elde edilmesi,
- Aracılık faaliyetine ilişkin malların satıcısı ve alıcısının Türkiye’de bulunmaması,
- Kazancın, elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmiş olması,
- İstanbul Finans Merkezi Bölgesinde faaliyet gösteren kurumların 7412 sayılı Kanun kapsamında katılımcı belgesine sahip olması (%100 oran için),
- Endüstri bölgelerinde faaliyet gösteren kurumlar için bölgenin, yabancı yatırım yoğunluğuna göre Cumhurbaşkanınca uygun bulunmuş bir endüstri bölgesi olması (%100 oran için).
Türkiye’ye transfer şartının belgelenmesi (banka dekontları, kambiyo kayıtları) ve indirime konu kazancın muhasebe kayıtlarında ayrı izlenebilir olması, uygulamanın en kritik noktalarıdır.
İndirim Ne Zaman Uygulanır?
2026 3. geçici vergi döneminden itibaren. Düzenleme, 1/7/2026 tarihinden itibaren verilmesi gereken beyannamelerden başlamak ve 1/1/2026 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemine (özel hesap dönemi tayin edilen kurumlar için 1/1/2026’dan itibaren başlayan hesap dönemine) ait kurum kazançları için geçerlidir. Buna göre indirim ilk kez 2026 yılının üçüncü geçici vergi döneminde ve dokuz aylık kazançlar üzerinden uygulanabilir.
Asgari Kurumlar Vergisi ve KDV Karşısındaki Durumu
İki nokta uygulamada önem taşır:
Yurt içi asgari kurumlar vergisi: 7582 sayılı Kanun’un 9. maddesiyle KVK 32/C maddesinde değişiklik yapılmış ve bu kazanç indirimi, yurt içi asgari kurumlar vergisi hesabında matrahtan düşülebilecek indirimler arasına alınmıştır. Bu, indirimin yalnızca genel matrahta değil, asgari kurumlar vergisi hesabında da etkili olmasını sağlar.
KDV: Transit ticaret Türkiye’de gerçekleşmediğinden işlem KDV’nin konusuna girmez; bu nedenle düzenlenen faturalarda KDV hesaplanmaz.
Transfer fiyatlandırması: İşlemin yurt dışındaki tarafları ilişkili kişi ise, kazancın emsallere uygunluk ilkesine göre belirlenmesi ve transfer fiyatlandırması hükümlerine uyulması gerekir.
Ayrıca, diğer (m.10) indirimlerde olduğu gibi, indirimin uygulanabilmesi için yeterli kurum kazancının bulunması önemlidir.
İndirim Tutarının Tespiti İçin Hesap Planı
İndirime konu kazancın doğru ayrıştırılabilmesi için hesap planının detaylı açılması yararlı olur. Aşağıda iki senaryo için açılabilecek hesaplar yer alır.
Senaryo 1 — Transit Ticaret (Mal Alım-Satımı)
Gelir hesapları
- 601 Yurt Dışı Satışlar
- 601.01 Yurt dışında gerçekleştirilen satışlar (KVK 10/1-i)
- 153 Ticari Mallar
- 153.01 Yurt dışı ticari malları (KVK 10/1-i)
- 153.01.001 X mal
- 153.01 Yurt dışı ticari malları (KVK 10/1-i)
Gider hesapları
- 621 Satılan Ticari Mallar Maliyeti
- 621.01 Yurt dışında gerçekleştirilen satışların maliyeti (KVK 10/1-i)
- 621.01.001 X mal
- 621.01 Yurt dışında gerçekleştirilen satışların maliyeti (KVK 10/1-i)
- 760 Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri
- 760.03 Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler
- 760.03.01 KVK 10/1-i yurt dışında gerçekleşen satış giderleri
- 760.03 Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler
Senaryo 2 — Yurt Dışı Aracılık (Komisyon)
Gelir hesapları
- 601 Yurt Dışı Satışlar
- 601.01 Yurt dışında gerçekleştirilen satış komisyon gelirleri (KVK 10/1-i)
Gider hesapları
- 622 Satılan Hizmet Maliyeti
- 622.01 Yurt dışı aracılık hizmet maliyeti
- 622.01.001 X firması aracılık maliyeti
- 622.01 Yurt dışı aracılık hizmet maliyeti
- 740 Hizmet Üretim Maliyeti
- 740.03 Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler
- 740.03.01 KVK 10/1-i yurt dışı komisyon giderleri
- 740.03 Dışarıdan sağlanan fayda ve hizmetler
- 741 Hizmet Üretim Maliyeti Yansıtma
Örnek 1: Transit Ticaret
Kanunda belirtilen şartlar yerine getirilmiştir. A A.Ş., İtalya mukimi bir şirketten aldığı malı Türkiye’ye getirmeksizin İngiltere mukimi başka bir şirkete satmıştır.
- Alış bedeli: 2.000.000 TL
- Satış bedeli: 2.400.000 TL
- Satış giderleri: 50.000 TL
Yevmiye kayıtları
Kayıt 1 — Yurt dışı ticari mal alımı
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 153.01.001 Yurt dışı ticari mallar – X mal | 2.000.000 | |
| 102 Bankalar | 2.000.000 |
Kayıt 2 — Yurt dışında gerçekleşen satış
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 120.01.01.001 Yurt dışı alıcılar – X firması | 2.400.000 | |
| 601.01 Yurt dışında gerçekleştirilen satışlar | 2.400.000 |
Kayıt 3 — Satış bedelinin tahsili
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 102 Bankalar | 2.400.000 | |
| 120.01.01.001 Yurt dışı alıcılar – X firması | 2.400.000 |
Kayıt 4 — Satışların maliyeti
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 621.01.001 Yurt dışı satışların maliyeti – X mal | 2.000.000 | |
| 153.01.001 Yurt dışı ticari mallar – X mal | 2.000.000 |
Kayıt 5 — Yurt dışı satış gideri
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 760.03.01 KVK 10/1-i yurt dışı satış giderleri | 50.000 | |
| 102 Bankalar | 50.000 |
İndirim tutarının tespiti
| Kalem | Tutar (TL) |
|---|---|
| Satış bedeli | 2.400.000 |
| Alış bedeli (–) | 2.000.000 |
| Brüt satış kârı | 400.000 |
| Satış giderleri (–) | 50.000 |
| Kazanç tutarı | 350.000 |
| İndirim oranı | %95 |
| İndirim tutarı | 332.500 |
Örnek 2: Yurt Dışı Aracılık
Kanunda belirtilen şartlar yerine getirilmiştir. X A.Ş., İtalya mukimi bir şirket ile Hollanda mukimi bir şirket arasında gerçekleşen mal alım-satımına aracılık etmiştir.
- Aracılık geliri: 300.000 TL
- Aracılık giderleri: 30.000 TL
Yevmiye kayıtları
Kayıt 1 — Yurt dışı aracılık (komisyon) geliri
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 120.01.01.001 Yurt dışı aracılık alıcıları – X firması | 300.000 | |
| 601.01 Yurt dışı satış komisyon gelirleri | 300.000 |
Kayıt 2 — Aracılık gideri
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 740.03.01 KVK 10/1-i yurt dışı komisyon giderleri | 30.000 | |
| 102 Bankalar | 30.000 |
Kayıt 3 — Maliyetin yansıtılması
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 622.01.001 Yurt dışı aracılık hizmet maliyeti – X firması | 30.000 | |
| 741.01 X firması aracılık yansıtma | 30.000 |
Kayıt 4 — Aracılık gelirinin tahsili
| Hesap | Borç (TL) | Alacak (TL) |
|---|---|---|
| 102 Bankalar | 300.000 | |
| 120.01.01.001 Yurt dışı aracılık alıcıları – X firması | 300.000 |
İndirim tutarının tespiti
| Kalem | Tutar (TL) |
|---|---|
| Aracılık geliri | 300.000 |
| Aracılık hizmet maliyeti (–) | 30.000 |
| Kazanç tutarı | 270.000 |
| İndirim oranı | %95 |
| İndirim tutarı | 256.500 |
Pratik Çıkarımlar: Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Kazancı ayrı izleyin. İndirim, ilgili faaliyetin net kazancı üzerinden hesaplandığından, gelir ve giderlerin yukarıdaki gibi ayrı hesaplarda izlenmesi tutarın doğru tespiti ve incelemeye hazırlık açısından önemlidir.
- Türkiye’ye transfer şartını belgeleyin. Kazancın, beyannamenin verilme süresine kadar Türkiye’ye getirildiği banka ve kambiyo kayıtlarıyla kanıtlanabilmelidir.
- Aracılıkta tarafların yerine dikkat edin. Alıcı veya satıcıdan birinin Türkiye’de olması, aracılık kazancını indirim dışına çıkarır.
- İlişkili kişi işlemlerinde transfer fiyatlandırması. Yurt dışı taraflar grup şirketiyse kazancın emsallere uygun belirlenmesi gerekir.
- Çifte yararlanma sınırı. Bu kapsamda indirimden yararlanan kazançlar için, mevzuatta öngörülen bazı diğer indirim/oran avantajlarından ayrıca yararlanılamayabilir; uygulamadan önce kontrol edilmelidir.
- İkincil mevzuatı takip edin. Düzenleme yeni olduğundan, uygulama usul ve esaslarına ilişkin genel tebliğ ve açıklamalar beklenmektedir.
7582 sayılı Kanunla KVK 10/1-i bendinde yapılan değişiklik, transit ticaret ve yurt dışı aracılık kazançları için %95’e (belirli kurumlarda %100’e) varan bir kurumlar vergisi avantajı getirmektedir. Avantajdan tam olarak yararlanmak; kazancın doğru ayrıştırılmasına, Türkiye’ye transfer şartının belgelenmesine ve muhasebe kayıtlarının düzenli tutulmasına bağlıdır.
Özbek CPA olarak, yerli ve yabancı sermayeli şirketlere transit ticaret kazanç indirimi, hesap planı kurgusu, indirim hesaplaması ve kurumlar vergisi uyumu konularında destek veriyoruz. Şirketinizin uygunluğunu değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
- Transit ticaret kazancının tamamı mı indirilir?
Genel olarak kazancın %95’i indirilir. İstanbul Finans Merkezi’nde katılımcı belgesiyle faaliyet gösteren kurumlar ile Cumhurbaşkanınca uygun bulunan endüstri bölgelerindeki kurumlarda oran %100 uygulanır.
- İndirimden yararlanmak için kazancı ne zaman Türkiye’ye getirmeliyim?
Kazancın, elde edildiği hesap dönemine ilişkin yıllık kurumlar vergisi beyannamesinin verilmesi gereken tarihe kadar Türkiye’ye transfer edilmiş olması gerekir.
- Bu kazançlar KDV’ye tabi mi?
Hayır. Transit ticaret Türkiye’de gerçekleşmediğinden işlem KDV’nin konusuna girmez ve faturalarda KDV hesaplanmaz.
- İndirim ilk hangi dönemde uygulanabilir?
Düzenleme 1/1/2026’dan başlayan dönem kazançları için geçerli olduğundan, indirim ilk kez 2026 yılının üçüncü geçici vergi döneminde (dokuz aylık kazanç) uygulanabilir.
- İndirim yurt içi asgari kurumlar vergisinde dikkate alınır mı?
Evet. 7582 sayılı Kanun’un 9. maddesiyle yapılan değişiklik sonrası bu indirim, yurt içi asgari kurumlar vergisi matrahından da düşülebilir.
- Yurt dışındaki taraf grup şirketimse nelere dikkat etmeliyim?
İlişkili kişiyle yapılan işlemlerde kazancın emsallere uygunluk ilkesine göre belirlenmesi ve transfer fiyatlandırması belgelendirme yükümlülüklerinin yerine getirilmesi gerekir.
