Rödövans sözleşmesi, maden ruhsatını elinde tutan kişinin sahanın tamamını veya bir bölümünü üçüncü bir kişiye işletmesi için bırakmasıdır; bedel çoğunlukla üretilen ton üzerinden ya da hasılat payı olarak ödenir. Ruhsat el değiştirmez, ruhsat sahibinin idareye karşı yükümlülükleri de devrolmaz. Aşağıda izin usulü, 30 Ekim 2025’te değişen tek sözleşme kuralı, sorumluluğun paylaşımı ve 2026 vergi yükü var.
Sözleşme, Maden Kanunu’nun ek 7 nci maddesi uyarınca Bakanlığın iznine tabidir ve maden siciline şerh edilir. İzinsiz sözleşmeyle yürütülen faaliyet durdurulur. Yer altı kömür işletmelerinde kamu kurum ve kuruluşları ile iştirakleri dışında rödövans yapılamaz. İş hukuku ve iş sağlığı güvenliği sorumluluğu rödövansçıdadır; ruhsat sahibinin Kanun’dan doğan yükümlülükleri sürer.
Rödövans sözleşmesi nedir
Maden hakları yalnızca medeni hakları kullanmaya ehil Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarına ve Türkiye kanunlarına göre kurulmuş, statüsünde madencilik yazılı şirketlere verilir. Sahayı işletmek isteyen yatırımcının önünde bu nedenle iki yol vardır: ruhsat sahibi şirketi devralmak ya da rödövans sözleşmesi kurmak. İkincisinde ruhsat yerinde kalır, üretimi ve üretimin ticari riskini rödövansçı üstlenir. Sözleşme uygulamada ürün kirası sayılır; bedel üretime bağlı olduğu için sabit değildir. Bu yapı sözleşmeyi madencilik hizmeti alımından ve ruhsat devrinden ayırır.
Rödövans sayılan durum
- Ruhsat sahibi değişmez, saha süreli olarak bırakılır
- Bedel üretim miktarına veya hasılata bağlanır
- Üretimin ticari riski rödövansçıdadır
- Sözleşme izne tabidir ve sicile şerh edilir
Rödövans sayılmayan durum
- Ruhsatın tamamının devri; sicile tescil gerekir
- Sabit ücretle yürütülen madencilik hizmeti alımı
- Ruhsat sahibinin kendi işçisiyle ürettiği saha
- Yalnızca makine veya ekipman kiralanması
İzin ve sicil usulü
Usul, Maden Yönetmeliği’nin 101 inci maddesindedir. Genel Müdürlük sözleşmeye taraf değildir; tarafları ve sahayı denetleyip sözleşmeyi sicile şerh eder.
- Sözleşme hazırlanır. Koordinatlar, süre ve bitiş tarihi gün, ay, yıl olarak, muhtemel uzatmalar dâhil yazılır.
- Ruhsat sahibi borçlarını kapatır. Taban bedeli, yıllık ruhsat bedelleri, damga vergisi ve çevreyle uyum teminatı yatırılmış, vadesi geçmiş devlet hakkı borcu bulunmamalıdır.
- Rödövansçı belgelerini verir. Ortaklık yapısı, adresler, kayıtlı elektronik posta adresi, mali yeterlilik ve banka bilgisi.
- Genel Müdürlük değerlendirir. Sahanın madenciliğe elverişli büyüklükte olup olmadığı ve faaliyetlerin birbirini etkileyip etkilemeyeceği.
- İzin verilir, sözleşme şerh edilir. Sonraki süre uzatımı ve koordinat değişikliği yeni talep sayılır.
Tüzel kişide ortakların pay bilgileri, adresler ve kayıtlı elektronik posta adresi bildirilir; şirketin statüsü madenciliği kapsamalıdır.
Kalanı banka belgesiyle karşılanır. Gerçek kişide tutarın tamamı, son on beş günde alınmış banka referans mektubuyla gösterilir.
İşletme izni bulunan sahalarda daimi nezaretçi atanmadan izin verilmez. Maden mühendisi istihdamı ayrı bir şarttır.
İzin alınmadan yürütülen madencilik faaliyeti durdurulur. Sözleşme taraflar arasında geçerli olsa bile sahada üretim yapılamaz; yatırımın en kırılgan noktası budur.
Yapılamayan ve sınırlanan haller
| Durum | Kural |
|---|---|
| Yer altı kömür işletmesi | Kamu kurum ve kuruluşları ile iştirakleri dışında yapılamaz |
| Aynı sahada ikinci sözleşme | IV. Grup (c) ve kamu ruhsatları dışında yapılamaz |
| Koordinat yazılmamış sözleşme | Maden siciline şerh edilmez |
| Aynı alan, farklı kot | Ayrı sözleşme yapılamaz |
| Süre uzatımı, koordinat değişikliği | Yeni talep sayılır, izin gerekir |
| Rödövansçıda hisse devri | Yüzde onu aşan devir izne tabidir |
Tek sözleşme kuralı yenidir. 30 Ekim 2025’ten önce bir sahada çakışmayan alanlar için birden fazla sözleşme yapılabiliyordu. Kural tersine döndü: metalik madenleri kapsayan IV. Grup (c) ruhsatlar ile kamu ruhsatları dışında bir sahada tek sözleşme yapılabiliyor. Sahayı parçalı işletmeyi düşünen yatırımcı ruhsat grubunu en baştan kontrol etmelidir.
Sorumluluk kimde kalır
| Yükümlülük | Kimde |
|---|---|
| İş Kanunu, iş sağlığı ve güvenliği | Rödövansçı |
| Üretim, sevk ve stok kayıtları | Rödövansçı |
| Kanun’dan doğan teknik yükümlülükler | Ruhsat sahibi |
| Devlet hakkı ve ruhsat bedelleri | Ruhsat sahibi |
| Çevreyle uyum teminatı, rehabilitasyon | Ruhsat sahibi |
| Sicil işlemleri ve izin talepleri | Ruhsat sahibi |
Tartışma ilk satırdadır. Ruhsat sahibi sahada kendi daimi nezaretçisini veya teknik elemanını çalıştırıyorsa, sosyal güvenlik uygulamasında ve yargı kararlarında asıl işveren ile alt işveren ilişkisi kurulduğu kabul edilebiliyor; bu halde işçilik alacakları ve prim borçlarında birlikte sorumluluk doğar. Yargıtay 10. Hukuk Dairesi 2014/11151 esas, 2015/4153 karar sayılı kararında rödövansı süreli bir işletme hakkı kiralaması olarak tanımlar.
Vergi yükü
| Vergi | 2026 uygulaması |
|---|---|
| Katma değer vergisi | Hak kiralaması vergiye tabidir, oran yüzde 20 |
| Verginin beyanı | Ruhsat sahibi mükellef değilse kiracı beyan eder |
| Gelir vergisi kesintisi | Gerçek kişiye yapılan ödemede yüzde 20 |
| Kurumlar vergisi | Şirket ruhsat sahibinde kurum kazancı sayılır |
| Damga vergisi | Binde 9,48 veya kira sayılırsa binde 1,89 |
| Damga vergisi üst sınırı | 29.115.961,10 lira |
En sık yapılan hata, gayrimenkul kiralarındaki istisnanın burada da işlediğini varsaymaktır. İstisna yalnızca iktisadi işletmeye dahil olmayan gayrimenkullere tanınmıştır; maden arama ve işletme hakkı bir haktır. Ruhsat sahibi başka faaliyetleri nedeniyle mükellef değilse ve rödövansçı mükellefse vergi, rödövansçı tarafından tam tevkifatla, iki numaralı beyanname ile beyan edilir. Gelir vergisi kesintisi yalnızca gerçek kişi ruhsat sahibinde doğar. Damga vergisinde oran sözleşmenin nitelendirilmesine bağlıdır ve matrah asgari üretim taahhüdü üzerinden hesaplanır; tartışmalı olduğundan imzadan önce yazılı görüş alınması yerinde olur.
Devlet hakkı, ruhsat bedeli, irtifak hakkı ve kullanma izni bedelleri idareye karşı ruhsat sahibinin borcudur. Yük sözleşmeyle rödövansçıya bırakılabilir, ancak belge ruhsat sahibi adına düzenlendiği için rödövansçı doğrudan indirim yapamaz. Yansıtma faturasıyla belge rödövansçının defterine girer ve indirim hakkı doğar.
Sözleşmede bulunması gerekenler
- Alan ve süreKoordinat, kot ve bitiş tarihiÇalışma kotları, tesis ve stok alanları ayrı tanımlanır; alan dışına çıkmanın yaptırımı yazılır.
- BedelÖlçüm ve düzeltme kurallarıTartı noktası, nem ve tenör düzeltmesi; hasılat payında iade, iskonto ve nakliyenin nasıl dikkate alınacağı.
- ÜretimAsgari üretim taahhüdüEksik üretimin yaptırımı ve mücbir sebep; taahhüt damga vergisi matrahını da belirler.
- Kamu borçlarıÖdememe hâlinde çıkışDevlet hakkı ödenmezse teminattan tahsil, derhâl fesih ve rücu hükümleri.
- TeminatKatmanlı güvenceBanka teminat mektubu, nakit depozito, sigorta ve cezai şart; iş kazası tazminatları için rücu.
- ÇıkışDevir ve kapanışStok, pasa ve ekipmanın kaldırılması, rehabilitasyon, işçilerin durumu ve son bildirim.
Sık yapılan hatalar
- İzinden önce üretime başlamak. Sözleşme imzalı olsa bile izinsiz faaliyet durdurulur.
- Ruhsat grubunu kontrol etmemek. Sahayı birden fazla rödövansçıya verme planı çoğu grupta uygulanamaz.
- Koordinatı sözleşmeye yazmamak. Koordinatsız sözleşme maden siciline şerh edilmez.
- Katma değer vergisini atlamak. Gayrimenkul kiralarındaki istisna hak kiralamasında uygulanmaz.
- Nezaretçi üzerinden işverenlik riskini görmezden gelmek. Ruhsat sahibinin sahada personel çalıştırması asıl işveren tartışmasını açar.
Sık sorulan sorular
Rödövans sözleşmesi noterde mi yapılır?
Kanun noter şartı aramaz; aranan şey Bakanlık izni ve sicile şerhtir. Noter onayı ispat kolaylığı sağlar, ancak izin alınmadıkça tek başına sonuç doğurmaz.
Yabancı sermayeli bir şirket rödövansçı olabilir mi?
Ruhsat yalnızca Türkiye kanunlarına göre kurulmuş şirketlere verildiği için yatırımcı önce Türkiye’de şirket kurar. Bu şirket, yönetmelikteki hukuki ve mali yeterlilik şartlarını karşılarsa rödövansçı olabilir.
Bir sahada iki rödövansçı çalışabilir mi?
Kural olarak hayır. 30 Ekim 2025’ten beri, IV. Grup (c) ruhsatlar ile kamu kurum ve kuruluşlarına ait ruhsatlar dışında bir sahada birden fazla sözleşme yapılamıyor.
İş kazasında sorumluluk kimdedir?
İdari, mali ve hukuki sorumluluk rödövansçıya aittir. Ruhsat sahibinin Kanun’dan doğan yükümlülükleri sürer; sahada kendi personelini çalıştırıyorsa asıl işveren tartışması doğar.
Sözleşme süresi dolunca ne olur?
Süresi biten sözleşme sicilden terkin edilir. Uzatma yeni talep sayıldığından, izin alınıp şerh yenilenmeden üretimi sürdürmek izinsiz faaliyet riski taşır.
Ozbek CPA rödövans sözleşmelerinde izin dosyası, bedel ve ölçüm hükümleri, katma değer ile damga vergisi yükü ve yansıtılan kamu bedellerinin belgelendirilmesi konularında çalışır. İlgili bir konu da Türkiye’de damga vergisi uygulamasıdır. Sözleşmenizin gözden geçirilmesi için bize ulaşın.
- 3213 sayılı Maden Kanunu, ek madde 7, madde 2, madde 6, madde 14 ve madde 38
- Maden Yönetmeliği, madde 101 — rödövans işlemleri
- Maden Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik — Resmî Gazete 30 Ekim 2025, sayı 33062
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu, madde 70 ve madde 94/5-a
- 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu, madde 1/3-f ve madde 17/4-d; Katma Değer Vergisi Genel Uygulama Tebliği, kiralama işlemleri
- 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ve 71 seri numaralı Genel Tebliğ — Resmî Gazete 31 Aralık 2025, sayı 33124 beşinci mükerrer
- Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü — güncel başvuru belgeleri ve duyurular
