Yurt dışındaki ortaktan kredi kullanımı, Türkiye’deki şirket açısından dört ayrı yükümlülük doğurur: Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF), damga vergisi, faiz ödemesinde kurumlar vergisi stopajı ve sorumlu sıfatıyla katma değer vergisi. Hangi kalemin hangi oranda doğacağını kredinin para birimi, ortalama vadesi ve faiz oranı belirler.
KKDF’nin matrahı para birimine göre değişir: döviz kredisinde kullanım tarihindeki anapara, Türk lirası kredisinde tahakkuk eden faizdir. Ortalama vadesi 3 yıl ve üzerinde olan döviz kredisinde, 1 yıl ve üzerinde olan Türk lirası kredisinde KKDF sıfırdır. Faiz ödemesinde yüzde 10 stopaj ve yüzde 20 sorumlu sıfatıyla katma değer vergisi hesaplanır. Kredi sözleşmesi binde 9,48 oranında damga vergisine tabidir ve bu vergi kredi faizsiz olsa da doğar.
Yurt dışındaki ortaktan kredi kullanımında hangi vergiler doğar
Aşağıdaki tablo, kredi verenin banka veya kredi kuruluşu olmadığı, yani ortak ya da grup şirketi olduğu durumu esas alır.
| Yükümlülük | Matrah | Oran | Nasıl uygulanır |
|---|---|---|---|
| KKDF | Döviz: anapara, TL: faiz | %0 – %3 | Ortalama vadeye göre, banka keser |
| Damga vergisi | Sözleşmedeki kredi tutarı | Binde 9,48 | Faizsiz kredide de doğar |
| Kurumlar vergisi stopajı | Ödenen veya tahakkuk eden faiz | %10 | Muhtasar beyanname, anlaşma oranı saklı |
| Katma değer vergisi | Faiz ve komisyon | %20 | 2 No.lu beyanname, indirim konusu |
Kredi veren, faaliyette bulunduğu ülkede kredi vermeye yetkili ve yalnızca ilişkili kurumlara değil genel olarak üçüncü kişilere kredi veren bir kuruluşsa, faiz ödemelerinde stopaj oranı sıfırdır ve katma değer vergisi hesaplanmaz. Ortaklar ve grup şirketleri genellikle bu kapsamda değildir.
Yurt dışındaki ortaktan kredi faizsiz olabilir mi
Faizsiz kredide faiz ödemesi olmadığından Türkiye’de stopaj doğmaz. Bu nedenle ilişkili kişilerden alınan faizsiz krediler vergi incelemelerinde sorgulanabilmektedir. Kredi verenin ülkesi de kendi transfer fiyatlandırması kuralları çerçevesinde, kredi veren şirket adına emsal faiz geliri hesaplayıp vergilendirebilir.
Bu nedenle krediye emsallere uygun faiz uygulanmasını ve oranın dayanağının belgelenmesini öneriyoruz. Emsal faiz kredinin para birimine, vadesine, borçlu şirketin kredi riskine ve teminat yapısına göre belirlenir. Türk lirası kredide Türk lirası piyasa faizleri, döviz kredisinde ilgili para biriminin piyasa faizleri karşılaştırma noktasıdır.
Faiz oranı emsalin üzerindeyse aşan kısım, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13. maddesi uyarınca transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı sayılır: gider yazılamaz ve dağıtılmış kâr payı sayılır. Ödenen faiz, ilişkili kişi işlemi olarak yıllık transfer fiyatlandırması formunda bildirilir.
KKDF nasıl hesaplanır
KKDF, bankalar ve finansman şirketleri dışında Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışından sağladığı kredilerde kesilir; yurt dışındaki ortaktan veya grup şirketinden alınan kredi de bu kapsamdadır. Kesintiyi krediye aracılık eden banka yapar. Matrah ve oran kredinin para birimine göre ayrılır: döviz kredisinde kullanım tarihindeki anapara, Türk lirası kredisinde tahakkuk eden faiz esas alınır.
Döviz ve altın kredileri
KKDF, kredinin kullanıldığı tarihteki anapara tutarı üzerinden ve ortalama vadeye göre hesaplanır (2012/4116 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı md. 11).
| Ortalama vade | KKDF oranı |
|---|---|
| 1 yıldan kısa | %3 |
| 1 yıl (dahil) – 2 yıl | %1 |
| 2 yıl (dahil) – 3 yıl | %0,5 |
| 3 yıl ve üzeri | %0 |
Türk lirası kredileri
KKDF, anapara üzerinden değil tahakkuk eden faiz üzerinden hesaplanır. Oranlar 2017/9973 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenmiştir.
| Ortalama vade | KKDF oranı |
|---|---|
| 1 yıldan kısa | %1 |
| 1 yıl ve üzeri | %0 |
Alt sınırlar dahildir: ortalama vadesi tam 1 yıl olan bir döviz kredisi yüzde 1 dilimindedir.
Döviz kredisinde kaldırmaz: matrah anapara olduğundan faizin olup olmaması sonucu değiştirmez. Türk lirası kredisinde matrah faiz olduğu için faizsiz kredide KKDF doğmaz.
Taksitli veya erken geri ödeme KKDF’yi nasıl etkiler
Oranı nihai vade tarihi değil ortalama vade belirler. Ortalama vade, her geri ödeme tutarının kullanım tarihinden ödeme tarihine kadar geçen süreyle ağırlıklandırılmasıyla bulunur. Nihai vadesi 3 yıl olan bir döviz kredisi taksitle ödeniyorsa ortalama vade 3 yılın altına iner ve KKDF doğar. Sıfır dilimi hedefleniyorsa kredi tek seferde kullandırılmalı ve vade sonunda tek seferde geri ödenmelidir.
Gelir İdaresi Başkanlığı özelgelerine göre ortalama vadenin üç yılın altına düşeceği bir tarihte kredi erken kapatılırsa KKDF kesintisi yapılması gerekir. Kredinin yurt dışından gelen yeni bir para transferiyle kapatılması da kredi kapama işlemi sayılır.
Krediye aracılık eden banka, kredi sözleşmesinin ve geri ödeme planının bir örneğini alır ve geri ödemeyi izler. Plandaki her değişiklik ortalama vadeyi, dolayısıyla KKDF oranını değiştirebileceğinden bankaya bildirilmelidir.
Faiz gideri kurumlar vergisi matrahından indirilebilir mi
İndirilebilir, ancak üç sınır birlikte kontrol edilir.
Emsalin üzerinde kalan faiz örtülü kazanç dağıtımı sayılır ve gider yazılamaz.
Ortaklardan veya ortaklarla ilişkili kişilerden alınan borçların dönem başı öz sermayenin üç katını aşan kısmına ait faiz ve kur farkları gider yazılamaz. Bu kısma ait faiz dağıtılmış kâr payı sayılır ve yüzde 15 stopaja tabidir.
Kullanılan yabancı kaynaklar öz kaynağı aşıyorsa, aşan kısma isabet eden faiz, kur farkı ve benzeri finansman giderlerinin yüzde 10’u gider yazılamaz.
Kredi sözleşmesinden damga vergisi alınır mı
Belli parayı içeren bir sözleşme olarak kredi sözleşmesi, sözleşmede yazılı kredi tutarı üzerinden binde 9,48 oranında damga vergisine tabidir. Bir kâğıttan alınabilecek azami vergi her yıl yeniden değerleme oranında artırılarak Damga Vergisi Kanunu genel tebliğiyle duyurulur.
Damga Vergisi Kanunu’na ekli (2) sayılı tablodaki kredi istisnaları, bankalar ve kredi kuruluşlarınca kullandırılan kredilere ilişkindir. Ortak veya grup şirketi kredi kuruluşu olmadığından bu istisnadan yararlanılamaz; vergi kredi faizsiz olsa da doğar.
Yurt dışında imzalanan sözleşmeler de Türkiye’de resmi bir daireye ibraz edildiğinde veya hükümlerinden yararlanıldığında damga vergisine tabi olur. Sözleşme birden fazla nüsha düzenlense de nispi vergi yalnızca bir nüsha üzerinden alınır.
Döviz kredisi mi, Türk lirası kredisi mi
Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar’ın 17/A maddesi uyarınca Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışından Türk lirası kredi temin etmesi serbesttir. Döviz kredisinde ise aynı Karar’ın 17. maddesi ve Sermaye Hareketleri Genelgesi’ndeki döviz geliri şartı aranır: döviz geliri olmayan şirketler, genelgede sayılan istisnalar dışında yurt dışından döviz kredisi kullanamaz. Kredi her durumda Türkiye’deki bir banka aracılığıyla kullanılır.
| Kriter | Döviz kredisi | Türk lirası kredisi |
|---|---|---|
| Kambiyo şartı | Döviz geliri şartı | Serbest |
| KKDF matrahı | Anapara | Tahakkuk eden faiz |
| KKDF’nin sıfır olduğu vade | 3 yıl ve üzeri | 1 yıl ve üzeri |
| Faizsiz kredide KKDF | Doğar | Doğmaz |
| Kur riski | Borçlu şirkette | Kredi verende |
| Stopaj, KDV, damga vergisi | Aynı | Aynı |
Kredi sözleşmesinde nelere dikkat edilmeli
- Kredinin para birimi ve kambiyo mevzuatına uygunluğu
- Kullandırım şekli ve geri ödeme planı; hedeflenen KKDF dilimine uygun ortalama vade
- Erken geri ödeme hükmü ve bunun KKDF sonucu
- Emsallere uygun faiz oranı, hesaplama yöntemi ve tahakkuk dönemleri
- Stopajın hangi tarafta kalacağı, yani brütleştirme hükmü
- Kredi tutarının sözleşmede açıkça yazılması
- Sözleşmenin ve geri ödeme planının aracı bankaya verilmesi
- Transfer fiyatlandırması dokümantasyonu
- 1 yılı aşan vadenin döviz kredisinde KKDF’yi kaldırdığını düşünmek. Sıfır oran için ortalama vade 3 yıl ve üzerinde olmalıdır.
- Taksitli geri ödemenin ortalama vadeyi kısalttığını hesaba katmamak. Nihai vade değil ortalama vade esastır.
- Faizsiz döviz kredisinde KKDF doğmayacağını varsaymak. Matrah anaparadır, faizin bulunup bulunmaması sonucu değiştirmez.
- Grup şirketinden alınan kredi sözleşmesinde damga vergisini atlamak. İstisna yalnızca banka ve kredi kuruluşu kredilerine ilişkindir.
- Örtülü sermaye sınırını dönem içinde izlememek. Ölçüt dönem başı öz sermayedir ve aşan kısma ait faiz dağıtılmış kâr payı sayılır.
Sık sorulan sorular
Yurt dışındaki ortaktan kredi faizsiz olabilir mi?
Ortalama vadesi tam 1 yıl olan kredide KKDF oranı nedir?
Kredi erken kapatılırsa KKDF ne olur?
Yurt dışında imzalanan kredi sözleşmesi damga vergisine tabi midir?
Faiz stopajı çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasıyla düşer mi?
Döviz geliri olmayan şirket yurt dışından döviz kredisi alabilir mi?
Kredi yerine sermaye koymak daha avantajlı mı?
KKDF kurumlar vergisi matrahından indirilebilir mi?
Ozbek CPA olarak yurt dışındaki ortaktan veya grup şirketinden kredi kullanımını kullandırımdan önce değerlendiriyoruz: para birimi ve vade kurgusunun KKDF sonucunun hesaplanması, ortalama vade hesabı ve geri ödeme planının bu hesapla uyumu, emsal faiz oranının belgelendirilmesi, örtülü sermaye ve finansman gider kısıtlaması sınırlarının izlenmesi, damga vergisi ve stopaj beyanları ile transfer fiyatlandırması formunun hazırlanması. Sözleşmenin hukuki metni hukuk danışmanıyla birlikte kurgulanır. Ayrıca Türkiye’de vergi oranları sayfasına bakabilirsiniz.
