Montaj vizesi, Türkiye’ye ithal edilen makine ve teçhizatın montajı, bakımı, onarımı, kullanımına ilişkin eğitimin verilmesi, teçhizatın teslim alınması veya Türkiye’de arızalanan araçların tamiri amacıyla gelen yabancılar için kullanılan kısa süreli bir giriş yoludur. Bu faaliyetler 6735 sayılı Uluslararası İşgücü Kanunu Uygulama Yönetmeliği’nin 48’inci maddesi kapsamında toplam 3 aya kadar çalışma izninden muaftır. Süre aşılacaksa Bakanlıktan çalışma izni alınması zorunludur; aynı muafiyet kapsamında yeni başvuru için belgenin düzenlendiği tarihten itibaren 6 ay geçmesi gerekir.
Montaj vizesi hangi işleri kapsar?
Uygulamada “montaj vizesi” denilen yol, aslında iki ayrı belgenin birlikte kullanılmasıdır: yurt dışındaki Türk temsilciliğinden alınan montaj/bakım-onarım amaçlı vize ve bu vizenin dayanağını oluşturan çalışma izni muafiyeti. Kapsama giren faaliyetler Yönetmelik’te sayma yoluyla belirlenmiştir:
Montaj ve kurulum
Türkiye’ye ithal edilen makine ve teçhizatın kurulumu, devreye alınması ve montajı.
Bakım ve onarım
İthal edilen makine ve teçhizatın bakımı, onarımı; Türkiye’de arızalanan araçların tamiri.
Kullanım eğitimi
Türkiye’ye ithal edilen ya da Türkiye’den ihraç edilen mal ve hizmetlerin kullanımına ilişkin eğitimin verilmesi.
Teçhizat teslim alma
Teçhizatı teslim almak amacıyla Türkiye’ye gelen yabancılar.
Kapsam dışında kalan bir faaliyet için bu yol kullanılamaz. Örneğin Türkiye’deki bir şirketin üretim hattında düzenli olarak görev alacak yabancı personel, sürekli satış faaliyeti yürütecek bir temsilci veya proje yönetimi için uzun süreli bulunacak bir yönetici bu kategoriye girmez; bu durumlarda çalışma izni ya da başka bir muafiyet kategorisi değerlendirilir.
Montaj vizesi mi, çalışma izni mi gerekir?
Süre nasıl hesaplanır, uzatılabilir mi?
Muafiyet süresi, Yönetmelik’in 48’inci maddesinde her kategori için ayrı belirlenmiştir. Montaj, bakım, onarım ve kullanım eğitimi kategorisinde üst sınır toplam 3 aydır. Belge, bu sınırı aşmamak kaydıyla yabancının talep ettiği süre için düzenlenir ve süre içinde ülkeye çoklu giriş-çıkış imkânı sağlar.
- Uzatma yoktur. Çalışmanın öngörülen muafiyet süresini aşacak olması hâlinde Bakanlıktan çalışma izni alınması zorunludur.
- 6 aylık bekleme süresi. Bu kategoride muafiyet verilen yabancı için, belgenin düzenlendiği tarihten itibaren 6 ay geçmedikçe aynı muafiyet kapsamında yeni başvuru yapılamaz. Sınır ötesi hizmet sunucuları için de aynı süre uygulanır; diğer muafiyet türlerinde bekleme süresi 12 aydır.
- Pasaport bağlantısı. Muafiyet, yabancının pasaportunun geçerlilik süresinden 60 gün daha kısa süreli ve her yabancı için ayrı düzenlenir.
- Kalış süresi ayrı işler. Vize ve ikamet tarafında geçerli olan 180 gün içinde 90 gün kuralı bağımsız olarak uygulanır; yabancının son 180 gün içindeki önceki kalışları bu süreden düşülür.
Sık gözden kaçan nokta: Mesleki hizmetler kapsamında olup muafiyet hükümlerine tabi yabancı mimar, mühendis ve şehir plancılarının hizmet süresi 1 ayı aşarsa; akademik ve mesleki yeterliliğin tamamlanması, Bakanlıktan çalışma izni alınması ve ilgili meslek kuruluşuna geçici üyelik zorunludur. Montaj ekiplerinin çoğunlukla mühendislerden oluştuğu projelerde bu kural ayrıca değerlendirilmelidir.
Başvuru nasıl yapılır?
- Kapsam ve süre analiziYapılacak işin Yönetmelik’teki tanıma girip girmediği ve toplam sürenin 3 ayı aşıp aşmayacağı tespit edilir. Aşacaksa doğrudan çalışma izni süreci başlatılır.
- Belgelerin hazırlanmasıTürkiye’deki firma ile yurt dışındaki firma arasındaki sözleşme, davet yazısı, ithalata ilişkin belgeler ve pasaport bilgileri toplanır.
- Başvurunun yapılmasıYabancı yurt dışındaysa uyruğunda bulunduğu veya resmî olarak ikamet ettiği ülkedeki Türk temsilciliğine; Türkiye’de bulunuyorsa, vize veya vize muafiyeti süresi aşılmamak kaydıyla giriş tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde doğrudan Bakanlığa (emuafiyet.csgb.gov.tr) başvurulur.
- Değerlendirme ve belgeBilgi ve belgelerin tam olması ve yabancının muafiyet kapsamında olduğunun tespiti hâlinde başvuru sonuçlandırılır ve çalışma izni muafiyeti belgesi düzenlenir.
- Giriş ve kayıt yükümlülükleriYabancının Türkiye’deki kalışı, sosyal güvenlik durumu ve varsa ikamet işlemleri belge süresiyle uyumlu şekilde takip edilir.
3 aya kadar düzenlenen çalışma izni muafiyeti başvurularında çalışma izni muafiyeti harcı ve değerli kâğıt bedeli alınmaz. Yabancının talep etmesi ve değerli kâğıt bedelini ödemesi hâlinde belge fiziki olarak düzenlenebilir.
Montaj vizesi ile çalışma izni arasındaki farklar nelerdir?
| Kriter | Montaj vizesi / çalışma izni muafiyeti | Çalışma izni |
|---|---|---|
| Süre | Toplam 3 aya kadar | İlk başvuruda genellikle 1 yıla kadar, uzatılabilir |
| Uzatma | Yok; yeni başvuru için 6 ay beklenir | Şartlar sürdüğü sürece uzatma mümkün |
| İşveren | Yurt dışındaki gönderen firma | Türkiye’deki işveren |
| Bordro | Ücret yurt dışından ödenmeye devam eder | Türkiye’de bordroya alınır |
| Sosyal güvenlik | Şartlar sağlanırsa Türkiye’de sigortalı sayılmaz | Türkiye’de sigortalılık kural olarak zorunlu |
| Başvuru yeri | Türk temsilciliği veya doğrudan Bakanlık | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı |
| Harç | 3 aya kadar olan muafiyetlerde harç alınmaz | Çalışma izni harcı ve değerli kâğıt bedeli |
Sosyal güvenlik yükümlülüğü doğar mı?
Çalışma izni muafiyeti, sosyal güvenlik yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz; bu yükümlülüklerin ayrıca değerlendirilmesi gerekir. 5510 sayılı Kanun’un 6’ncı maddesinin (e) bendine göre, uluslararası sosyal güvenlik sözleşmesi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yabancı bir ülkede kurulu kuruluş tarafından ve o kuruluş adına ve hesabına Türkiye’ye üç ayı geçmemek üzere bir iş için gönderilen ve yabancı ülkede sosyal sigortaya tabi olduğunu belgeleyen kişiler Türkiye’de sigortalı sayılmaz.
Sözleşmeli ülkeler
Türkiye’nin sosyal güvenlik sözleşmesi bulunan ülkelerden gelen personelde, sözleşmede öngörülen görevlendirme süresi ve ilgili formlar (örneğin A1 belgesi) esas alınır.
Sözleşmesiz ülkeler
Sözleşme bulunmayan ülkelerden gelenlerde muafiyet üç ayla sınırlıdır; sürenin aşılması hâlinde Türkiye’de sigortalılık gündeme gelir.
Belgelendirme
Yurt dışında sigortalı olunduğunun belgelenmemesi, personel Türkiye’de kısa süre kalsa dahi prim yükümlülüğü tartışması doğurabilir.
Montaj hizmetinin vergisel boyutu nedir?
Montaj vizesi bir göç ve istihdam işlemidir; ancak arkasındaki ticari ilişki, Türkiye’deki firma açısından ayrı vergisel sonuçlar doğurur. Uygulamada en çok karşılaşılan başlıklar şunlardır:
Kurumlar vergisi ve iş yeri (PE) riski
Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmalarının 5’inci maddesinde, yapım-montaj veya kurma projeleri ile bunlara ilişkin gözetim faaliyetleri, ancak belirli bir süreyi aşarsa iş yeri sayılır. Bu süre anlaşmadan anlaşmaya değişir (yaygın olarak 6 ay; bazı anlaşmalarda 9, 12 veya 18 ay). Eşiğin aşılması hâlinde yurt dışındaki firma için Türkiye’de dar mükellefiyet esasında vergilendirme gündeme gelir. Sürenin hesabında aynı proje kapsamındaki kesintili çalışmaların birlikte değerlendirilmesi gerektiği için, saha giriş-çıkış kayıtlarının tutulması önem taşır.
Stopaj ve mukimlik belgesi
Yurt dışındaki firmaya yapılan montaj, kurulum ve teknik hizmet ödemelerinde Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 30’uncu maddesi kapsamında stopaj değerlendirmesi yapılır. Anlaşma hükümlerinden yararlanılabilmesi için mukimlik belgesi temin edilmesi ve 1 Seri No.lu Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları Genel Tebliği’nde öngörülen usulün izlenmesi gerekir. Faaliyetin Türkiye’de 12 aylık dönemde 183 günü aşması hâlinde vergilendirme yetkisi değişebilir.
Katma değer vergisi
Hizmetten Türkiye’de faydalanıldığından, yurt dışındaki firmadan alınan montaj hizmeti KDV’nin konusuna girer. Katma Değer Vergisi Kanunu’nun 9’uncu maddesi uyarınca sorumlu sıfatıyla 2 No.lu KDV beyannamesi verilir; beyan edilen tutar, şartların sağlanması hâlinde aynı dönem 1 No.lu beyannamede indirim konusu yapılır.
Gümrük kıymeti
4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 28’inci maddesi uyarınca, fabrika, sınai tesis, makine veya teçhizatın ithalinden sonra yapılan inşa, kurma, montaj, bakım veya teknik yardıma ilişkin giderler, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattan ayırt edilebilmeleri koşuluyla gümrük kıymetine dâhil edilmez. Bu nedenle montaj bedelinin sözleşme ve faturada ayrı gösterilmesi, ithalat aşamasındaki kıymet tartışmalarını önler.
Personelin ücret vergilemesi
Muafiyet kapsamındaki personelin ücreti yurt dışından ödendiğinde, anlaşmaların bağımlı faaliyetlere ilişkin maddesi çerçevesinde Türkiye’de vergileme kural olarak doğmaz. Ancak ücretin Türkiye’deki şirkete masraf yansıtması yoluyla aktarılması ya da 183 günlük sınırın aşılması hâlinde durum değişir. Masraf yansıtmalarında transfer fiyatlandırması boyutunun da birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Yükümlülüklere uyulmazsa ne olur?
Çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti olmaksızın çalışma ve çalıştırma 6735 sayılı Kanun kapsamında idari para cezasına tabidir. Tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir; 2026 yılı için uygulanan tutarlar aşağıdaki gibidir.
| Fiil | 2026 idari para cezası |
|---|---|
| Çalışma izni bulunmayan yabancıyı çalıştıran işverene (her bir yabancı için) | 102.503 TL |
| Çalışma izni olmaksızın bağımlı çalışan yabancıya | 40.977 TL |
| Çalışma izni olmaksızın bağımsız çalışan yabancıya | 82.010 TL |
| Bildirim yükümlülüğünü süresinde yerine getirmeyene (her bir yabancı için) | 6.805 TL |
Fiilin tekrarı hâlinde cezalar bir kat artırılarak uygulanır. Ayrıca izinsiz çalıştığı tespit edilen yabancı hakkında sınır dışı işlemleri gündeme gelir ve dönüş, konaklama ile sağlık giderleri işverenden talep edilebilir.
Uygulamada sık yapılan hatalar
Turistik vizeyle saha çalışması
Turistik veya ticari amaçlı vizeyle gelen personelin sahada montaj yapması, izinsiz çalıştırma olarak değerlendirilebilir.
Süreyi parça parça kullanma
3 aylık sınır toplam süre üzerinden hesaplanır; ayrı ayrı gelişlerle sınırın aşılması sonucu değiştirmez.
Proje süresinin izlenmemesi
Aynı proje kapsamındaki toplam saha süresi anlaşmadaki eşiği aşınca, geçmişe dönük iş yeri ve vergi mükellefiyeti tartışması doğar.
Sözleşmede montaj bedelinin ayrılmaması
Makine bedeliyle birlikte tek kalem olarak faturalanan montaj hizmeti, gümrük kıymeti ve KDV sorumluluğu açısından ayrıştırma güçlüğü yaratır.
Sıkça sorulan sorular
Montaj vizesiyle gelen personel Türkiye’de bordroya alınır mı?
Kural olarak hayır. Personel yurt dışındaki firmanın çalışanı olmayı sürdürür ve ücreti yurt dışından ödenir. Türkiye’deki şirket, hizmet alan taraf olarak sözleşmeye dayalı ödeme yapar. Sosyal güvenlik tarafında 5510 sayılı Kanun’un 6/(e) bendindeki şartların belgelenmesi gerekir.
Muafiyet süresi 3 ayı aşarsa ne yapılmalıdır?
Muafiyet uzatılamaz. Çalışmanın devam etmesi gerekiyorsa, süre dolmadan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’ndan çalışma izni alınmalıdır. Aynı muafiyet kapsamında yeni başvuru için belgenin düzenlendiği tarihten itibaren 6 ay geçmesi beklenir.
Başvuru Türkiye’den yapılabilir mi?
Yabancı Türkiye’de bulunuyorsa, vize veya vize muafiyeti süresi aşılmamak kaydıyla, Türkiye’ye giriş tarihinden itibaren en geç 30 gün içinde doğrudan Bakanlığa başvurulabilir. Bu süre geçtikten sonra yapılan başvurular reddedilir.
Muafiyet belgesi ikamet izni yerine geçer mi?
Çalışma izni muafiyeti belgesi, öngörülen süreler içinde yabancıya ülkeye çoklu giriş-çıkış imkânı sağlar. Kalış süresine ve yabancının uyruğuna göre ikamet tarafındaki yükümlülüklerin ayrıca kontrol edilmesi gerekir.
Montaj hizmeti için yurt dışına yapılan ödemede stopaj var mıdır?
Ödemenin niteliğine, hizmetin Türkiye’de icra edilip edilmediğine ve ilgili çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmasına göre değişir. Anlaşma hükümlerinden yararlanmak için mukimlik belgesi temin edilmeli ve süre eşikleri izlenmelidir.
Montaj bedeli ithal makinenin gümrük kıymetine eklenir mi?
İthalattan sonra yapılan kurma, montaj, bakım veya teknik yardım giderleri, fiilen ödenen veya ödenecek fiyattan ayırt edilebilmeleri koşuluyla gümrük kıymetine dâhil edilmez. Bu nedenle bedelin sözleşme ve faturada ayrı gösterilmesi önerilir.
Muafiyet başvurusu için harç ödenir mi?
3 aya kadar düzenlenen çalışma izni muafiyeti başvurularında harç ve değerli kâğıt bedeli alınmaz. Yabancının talebi ve değerli kâğıt bedelini ödemesi hâlinde belge düzenlenebilir.
İlgili konu için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
