Birden fazla takvim yılına yayılan ve başkası adına taahhüt edilen inşaat ve onarım işlerinde kazanç, işin bittiği yıl bir defada vergilendirilir. İş sürerken hakediş ödemelerinden kural olarak %5 stopaj kesilir; raylı sistem, gemi ve nükleer santral inşaat ve onarım işlerinde oran %1’dir. Kesilen stopaj ancak işin bittiği yılın beyannamesinde mahsup edilebilir.
Yıllara sari inşaat ve onarım işi nedir?
Gelir Vergisi Kanunu’nun 42. maddesine göre birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işlerinde kâr veya zarar işin bittiği yıl kesin olarak tespit edilir ve tamamı o yılın geliri sayılır. Dekapaj (maden sahasında örtü kazısı) işleri de inşaat işi sayılır. Hüküm kurumlar için de Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 6. maddesi yollamasıyla geçerlidir.
Bir işin bu kapsama girmesi için iki şart birlikte aranır: iş bir sözleşmeye dayanarak başkası adına taahhüt edilmiş olmalı ve işin başlangıcı ile bitimi farklı takvim yıllarına düşmelidir. Süre değil takvim yılı esas alınır; Aralık’ta başlayıp Şubat’ta biten üç aylık bir iş yıllara saridir, Ocak’ta başlayıp Aralık’ta biten on iki aylık bir iş değildir.
İş ne zaman başlamış ve bitmiş sayılır?
Başlangıç tarihi, uygulamada yer teslim tutanağının düzenlendiği tarihtir; yer teslimi gerektirmeyen işlerde fiilen işe başlanan tarih esas alınır. Bitim tarihi ise GVK 44. madde uyarınca geçici kabul tutanağının idarece onaylandığı tarihtir. Geçici kabul yapılmadan iş kullanılmaya başlanırsa fiili kullanım tarihi bitim sayılır.
Sözleşme tek yılda bitecek şekilde planlanan bir iş gecikme nedeniyle ertesi yıla sarkarsa, iş başlangıçtan itibaren yıllara sari sayılır. Bu durumda önceki yıl yapılan hakediş ödemelerinden stopaj yapılmamışsa, vergi sorumlusu olan işveren için eksik kesinti riski doğar; yüklenici tarafında ise önceki yılın beyanlarının düzeltilmesi gerekir.
Hakediş ödemelerinden hangi oranda stopaj kesilir?
GVK 94. maddede sayılan vergi sorumluları (kamu idareleri, kurumlar, ticari kazancı bilanço esasına göre tespit edilen gerçek kişiler vb.), yıllara sari işi yapan yükleniciye yaptıkları hakediş ödemelerinden stopaj yapar. Matrah KDV hariç hakediş tutarıdır; iş için verilen avanslardan da kesinti yapılır.
| İşin niteliği | Oran | Dayanak ve yürürlük |
|---|---|---|
| Demiryolu, tramvay, finiküler, monoray, metro ve şehir içi raylı sistem inşaat ve onarımı | %1 | 9707 sayılı CBK (RG 30.03.2025), 1.4.2025’ten itibaren yapılan ödemeler |
| Gemi inşaat ve onarımı | %1 | 9707 sayılı CBK, 1.4.2025’ten itibaren |
| Nükleer santral inşaat ve onarımı | %1 | 19.05.2026 tarihli 11344 sayılı CBK, 1.6.2026’dan itibaren |
| Diğer tüm yıllara sari inşaat ve onarım işleri | %5 | 3491 sayılı CBK, 1.3.2021’den itibaren (öncesi %3) |
Aynı oranlar tam mükellef gerçek kişi ve kurumlar ile Türkiye’de işyeri olan yabancı yükleniciler (KVK 30/1-a) için geçerlidir. Stopaj, muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle izleyen ayın 26’sına kadar beyan edilir. Yüklenicinin faturada stopajı ayrıca göstermesi zorunlu değildir; kesintinin işverenin muhtasar beyannamesinde yer alması belirleyicidir.
Kazanç nasıl tespit edilir ve stopaj nasıl mahsup edilir?
İş süresince yapılan harcamalar ve alınan hakedişler gelir tablosuna aktarılmaz; tekdüzen hesap planında maliyetler 170 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Maliyetleri, hakedişler 350 Yıllara Yaygın İnşaat ve Onarım Hakediş Bedelleri hesabında biriktirilir. İş bittiğinde iki hesap kapatılarak kâr veya zarar tek seferde hesaplanır. Bu kazanç geçici vergiye konu olmaz.
Kesilen stopajlar, işin bittiği yılın yıllık beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilir; mahsup edilemeyen tutar 1 Seri No.lu KVGT’deki usule göre nakden veya mahsuben iade talep edilebilir. Aşağıdaki örnek, kârlılığı düşük bir işte stopajın nihai vergiyi aşabileceğini gösterir.
| Yıl | Hakediş (KDV hariç, TL) | %5 stopaj (TL) | Açıklama |
|---|---|---|---|
| 2025 | 10.000.000 | 500.000 | İş başladı, gelir tablosuna aktarım yok |
| 2026 | 12.000.000 | 600.000 | Geçici vergi yok |
| 2027 | 8.000.000 | 400.000 | Geçici kabul onaylandı, iş bitti |
| Toplam | 30.000.000 | 1.500.000 | İş kârı 3.000.000 TL varsayılmıştır |
| 2027 beyanı | KV %25 | 750.000 | Stopaj 1.500.000 TL’den mahsup edilir |
| Sonuç | 750.000 | İade talebine konu fazla kesinti |
2025’te kesilen stopaj 2028’de iade edildiğinde nominal tutarıyla alınır. Yüksek enflasyon döneminde uzun süreli ve düşük marjlı işlerde bu fark doğrudan maliyettir; iş programı ve hakediş takvimi yapılırken dikkate alınmalıdır. 7571 sayılı Kanunla 2025, 2026 ve 2027 hesap dönemlerinde enflasyon düzeltmesi yapılmadığından, 170 ve 350 hesaplarındaki tutarlar da bu yıllarda tarihî değerleriyle kalır.
Stopaj nihai vergiyi ne zaman aşar?
Stopaj hasılat üzerinden, kurumlar vergisi kâr üzerinden hesaplanır. Bu yüzden eşik basit bir orandır: stopaj oranı kurumlar vergisi oranına bölündüğünde kâr marjının kırılma noktası bulunur. %5 stopaj ve %25 kurumlar vergisinde bu nokta %20 kâr marjıdır; kâr marjı %20’nin altındaki her işte kesilen stopaj nihai vergiyi aşar ve fark iade alacağına dönüşür. %1 oranlı işlerde eşik %4’e iner. İnşaat taahhüt işlerinde %20 marj istisnai olduğundan, %5’lik işlerin büyük kısmında iade sürecinin baştan planlanması gerekir.
Fazla kesilen stopaj nasıl geri alınır?
İş bitim yılının beyannamesinde mahsup edilemeyen stopaj, 252 Seri No.lu GVGT’deki usule göre iade edilir. Mahsuben iade (vergi borçlarına mahsup) tutarına bakılmaksızın, inceleme raporu ve teminat aranmadan yapılır. Nakden iade ise tutara göre kademelidir:
| Nakden iade tutarı (2026) | Gereken belge |
|---|---|
| 426.000 TL’ye kadar | 1A iade talep dilekçesi ve ekleri; inceleme raporu ve teminat aranmaz |
| 4.266.000 TL’ye kadar | Süresinde tam tasdik sözleşmesi yapılmış YMM’nin tam tasdik raporu |
| 4.266.000 TL’yi aşan kısım | Vergi inceleme raporu |
Önceki yıllara ait olup 2026’da talep edilen iadelerde de 2026 hadleri uygulanır. Nakit ihtiyacı olmayan şirketler için en hızlı yol genellikle SGK primi ve KDV gibi cari borçlara mahsuptur.
Döviz cinsinden hakedişlerde stopaj nasıl hesaplanır?
Stopaj matrahı, hakedişin hesaben veya fiilen ödendiği tarihteki döviz alış kuruyla bulunan TL karşılığıdır. Vergi idaresinin özelgelerindeki görüşe göre hakedişin onay tarihi ile ödeme tarihi arasındaki kur artışından doğan fazla ödeme de istihkak bedeline dahildir ve ayrıca stopaja tabidir. Kur ödemeden sonra düşerse, önceki kurla kesilen stopaj düzeltilmez; iş bitim yılında mahsup edilir.
Stopaj TL’de sabitlenir
Dövizle kesilen tutar kesinti tarihinde TL’ye çevrilir ve iş bitiminde bu nominal TL tutarıyla mahsup edilir. Hakediş dövizle korunurken stopaj alacağı korunmaz.
Faiz ve repo gelirleri işe dahil değil
Tahsil edilen hakedişlerin bankada değerlendirilmesinden doğan faiz ve repo gelirleri yıllara sari işin kazancı sayılmaz; elde edildiği dönemde geçici vergi ve kurumlar vergisi matrahına girer.
İş ortaklığı ve adi ortaklıkta stopajı kim mahsup eder?
| İş ortaklığı | Adi ortaklık | |
|---|---|---|
| Kurumlar vergisi mükellefiyeti | Kendisi mükelleftir; en az bir ortağın kurum olması ve işin yazılı sözleşmeyle tek bir taahhüt için kurulması gerekir | Mükellef değildir; yalnızca KDV ve muhtasar mükellefiyeti vardır |
| Kazancın vergilendirilmesi | İş bitiminde ortaklık bünyesinde; vergi sonrası kâr ortaklara dağıtılır | Kâr veya zarar ortaklara hisseleri oranında aktarılır, ortaklar kendi beyannamelerinde vergiler |
| Stopajın mahsubu ve iadesi | İş ortaklığının kendi beyannamesinde | Ortaklar hisseleri oranında mahsup eder; iade başvurusunu da ortaklar yapar |
| Zararın kullanımı | Ortaklara aktarılamaz | Ortakların kazancına hisseleri oranında dahil olur |
Hangi yapının seçileceği yalnızca vergi meselesi değildir: iş ortaklığında zarar ortaklığın içinde kalırken adi ortaklıkta ortakların diğer kazançlarından düşülebilir. Zarar riski yüksek projelerde bu fark belirleyici olabilir.
Kat karşılığı inşaat yıllara sari sayılır mı?
Kat karşılığı (arsa payı karşılığı) inşaatta müteahhit, arsa sahibine bir yapım bedeli karşılığında değil, arsa payı karşılığında bağımsız bölüm teslim eder. KDV Kanunu’nun 2. maddesi bunu iki ayrı teslim (trampa) olarak düzenler. Vergi idaresinin yerleşik görüşünde müteahhidin bu faaliyeti, kendi hesabına yaptığı inşaat ve satış niteliğinde olduğundan GVK 42 kapsamındaki yıllara sari taahhüt işi sayılmaz; kazanç dönem esasına göre, bağımsız bölümlerin teslim edildiği dönemde tespit edilir.
Kat karşılığı projeyi yürüten müteahhidin taşeronlarla yaptığı ve takvim yılını aşan alt yüklenicilik sözleşmeleri ise taşeron açısından yıllara sari taahhüt işidir. Müteahhit, bu taşeronlara yaptığı hakediş ödemelerinden stopaj yapmak zorundadır. Yani müteahhidin kendi kazancı yıllara sari değilken, taşeronlarına karşı vergi sorumluluğu yıllara sari rejime göre işler.
KDV ve damga vergisi nasıl uygulanır?
Hakediş bazında doğar
Kazanç iş bitiminde tespit edilse de KDV’yi doğuran olay her hakediş için fatura düzenlenmesi veya bedelin tahsiliyle ayrı ayrı gerçekleşir. KDV beyanı işin bitimine ertelenmez.
Kamu yapım işlerinde 4/10
KDV Genel Uygulama Tebliği’nde belirlenen alıcılara (kamu idareleri vb.) yapılan yapım işleri ve bunlarla birlikte ifa edilen mühendislik-mimarlık, etüt-proje hizmetlerinde 4/10 tevkifat uygulanır.
Sözleşme bedeli üzerinden binde 9,48
Taahhüt sözleşmesi imza tarihinde damga vergisine tabidir. 2026 için bir kâğıt başına azami tutar 29.115.961,10 TL’dir.
Etki iş bitim yılında görülür
Yıllara sari işin kazancı ara yıllarda beyana girmediğinden KVK 32/C’deki %10 yurt içi asgari kurumlar vergisi hesabına da iş bitim yılında dahil olur.
SGK asgari işçilik incelemesinde 2026’da ne değişti?
İnşaat işlerinde vergi kadar belirleyici bir diğer kalem SGK’nın asgari işçilik araştırmasıdır. 16 Mayıs 2026 tarihli ve 33255 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği değişikliği, yıllara sari işleri doğrudan ilgilendiren kurallar getirdi ve yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.
| Konu | Yeni kural |
|---|---|
| Birden fazla yılda biten özel inşaatlarda maliyet | Bitirilen yıl hariç, başlangıç yılı ile bitiş yılı arasındaki tüm yılların birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalaması esas alınır (eski uygulamada bitiş yılından önceki yılın bedeli). Bir yılda birden fazla bedel yayımlanmışsa o yılın son bedeli dikkate alınır. |
| Aynı yıl içinde biten özel inşaatlar | İnşaatın bittiği tarihte geçerli birim maliyet bedeli esas alınır. |
| İhale konusu işlerde iş bitim tarihi | Geçici kabul tutanağında eksik veya kusur yoksa tutanaktaki tarih; eksik veya kusur varsa bunların tamamlandığı tarih. Kabule tabi olmayan işlerde ihale makamının bildirdiği tarih. |
| Toplam istihkak bildirilmemişse | İşveren talep ederse ödenen hakediş tutarı üzerinden araştırma yapılabilir, ancak ilişiksizlik belgesi verilmez; toplam tutar bildirilince kalan kısım üzerinden araştırma tamamlanır. |
| Yarım kalan veya feshedilen ihaleli işler | Ödenen hakediş tutarı üzerinden araştırma yapılır; hiç hakediş ödenmemişse araştırma yapılmaz. |
| Birden fazla yapı ruhsatlı özel bina inşaatları | Parsellerin bitişik veya yakın olması, ilk işin başlangıcından itibaren altı ay içinde talep edilmesi ve sigortalıların birbirine karışması şartıyla tek sicil numarası kullanılabilir. |
| İki yıl sigortalı çalıştırılmayan özel inşaat işyerleri | Kapanma, terk veya tasfiye olmasa da sigortalı çalıştırmaya son verilen tarih itibarıyla re’sen araştırma yapılır. |
| Tescil edilmemiş veya işçilik bildirilmemiş işler | Ünitece yapılan araştırmada asgari işçilik oranında eksiltme uygulanmaz; prim iş bitim ayına mal edilir, gecikme cezası ve zammıyla tebliğ edilir. |
Vergide iş bitim tarihi geçici kabul tutanağının onay tarihidir. SGK ise tutanakta eksik veya kusur varsa bunların tamamlandığı tarihi esas alır. Aynı iş iki kurum için farklı tarihlerde bitmiş sayılabilir; beyan ve ilişiksizlik takvimi buna göre kurulmalıdır.
Yabancı yükleniciler ve yurt dışındaki işler nasıl vergilendirilir?
Türkiye’de inşaat taahhüt eden yabancı şirket için ilk soru işyeri oluşup oluşmadığıdır. Çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları şantiyenin işyeri sayılması için genellikle 6, 9 veya 12 aylık süre öngörür; süre ilgili anlaşmanın 5. maddesinden kontrol edilmelidir. İşyeri oluşursa yabancı şirket Türkiye’de dar mükellef olarak kurumlar vergisi beyannamesi verir ve hakedişlerinden KVK 30/1-a uyarınca aynı oranda stopaj kesilir. İşyeri oluşmazsa Türkiye’nin vergilendirme hakkı anlaşmaya göre sınırlanır.
Türk şirketlerinin yurt dışında yürüttüğü inşaat, onarım, montaj ve teknik hizmet işlerinden elde edip Türkiye’deki genel sonuç hesaplarına aktardıkları kazançlar KVK 5/1-h uyarınca kurumlar vergisinden istisnadır.
Sık yapılan hatalar nelerdir?
- Kendi adına yapılan inşaatı yıllara sari saymak. Yap-sat ve arsa sahibinin kendi projesi taahhüt işi değildir; kazanç her dönem tespit edilir.
- Sarkan işte geçmiş hakedişleri gözden kaçırmak. İş yıl sonunu aştığında önceki yıl ödemeleri de stopaja tabi hale gelir.
- Geçici kabul tarihini yanlış belirlemek. Bitim tarihi kazancın beyan yılını ve stopaj mahsubunun zamanını belirler.
- KDV’yi iş bitimine ertelemek. KDV her hakedişte doğar; yıllara sari rejim yalnızca gelir ve kurumlar vergisini ilgilendirir.
- Geçici kabulden sonraki ödemelerden stopaj kesmek. Geçici kabul onaylandıktan sonra ödenen hakedişler iş bitim yılının kazancıdır; bu ödemelerden yıllara sari stopajı yapılmaz, tutarlar geçici vergi beyanına girer.
- Oran değişikliklerini izlememek. Raylı sistem, gemi ve nükleer santral işlerinde %1 oranı yürürlük tarihinden sonraki ödemelere uygulanır.
Sıkça sorulan sorular
Tek sözleşmede birden fazla iş varsa her biri ayrı mı değerlendirilir?
Taşeronlara yapılan ödemelerden de stopaj kesilir mi?
İş zararla biterse kesilen stopaj ne olur?
Özel sektör işverenleri de stopaj yapmak zorunda mı?
Kâr marjı düşükse stopaj neden iade alacağına dönüşür?
Kat karşılığı inşaat yapan müteahhit yıllara sari rejime tabi mi?
Yıllara sari inşaat projelerinde stopaj takibi, iş bitim yılı beyannamesi ve fazla kesilen stopajın iadesi için Ozbek CPA ile iletişime geçebilirsiniz.
