Yabancı yatırımcı Türkiye’de kuyum dükkânı açabilir; sektöre özgü bir yasak yoktur. Dükkânın satışa başlayabilmesi için dört şeyin tamamlanması gerekir: tescilli bir şirket, Kuyum Ticareti Yetki Belgesi, belediye işyeri açma ruhsatı ve dükkânda çalışacak yabancı için çalışma izni. Belgeler eksiksizse açılış yaklaşık on iki haftada gerçekleşir. Takvimi belirleyen iki kalem çalışma izni ile mağaza tadilatıdır.
Kuyum dükkânı açmak için hangi şirket türü
Yabancı yatırımcının dükkânda bizzat çalışacağı durumda limited şirket önerilir. Çalışma iznini şirket işveren sıfatıyla talep eder; şahıs firmasında ise yatırımcının kendi adına bağımsız çalışma izni alması gerekir ve bu izin perakende faaliyette nadiren verilir.
| Yapı | Çalışma izni yolu | Değerlendirme |
|---|---|---|
| Limited şirket | Şirket başvurur, standart izin | Önerilen |
| Anonim şirket | Şirket başvurur, standart izin | Mümkün, sermaye 250.000 TL |
| Şahıs firması | Bağımsız çalışma izni | Perakendede nadiren verilir |
Kuyum Ticareti Yetki Belgesi
Belge, işlenmiş altını perakende satan her işletme için zorunludur ve dükkân başına düzenlenir. Başvuru, dükkânın bulunduğu İl Ticaret Müdürlüğüne elektronik ortamda yapılır ve eksiksiz başvuru on gün içinde sonuçlandırılır. Yabancı başvuru sahibi sisteme pasaport numarasıyla kaydolur.
| Şart | Kimde aranır |
|---|---|
| Meslek odasına kayıt | İşletme |
| Vergi kaydı, vadesi geçmiş borç olmaması | İşletme |
| Oda ve vergi kaydında kuyum faaliyeti | İşletme |
| Ustalık veya Kuyumculuk Seviye 4 belgesi | Sahip, temsilci ya da tam zamanlı çalışan |
| On sekiz yaşını doldurmuş, iflas etmemiş olmak | Sahip ve yetkili temsilciler |
| Belirli suçlardan hüküm giymemiş olmak | Sahip ve yetkili temsilciler |
Suç şartı kasıtlı suçlardan toplam beş yılı aşan hapis cezası ile dolandırıcılık, hırsızlık, sahtecilik, rüşvet, zimmet, aklama, terörün finansmanı ve kaçakçılık gibi sayılan suçlardan mahkûmiyeti kapsar. Ticaretten yasaklı olmamak da aranır. Yabancı yatırımcıda bu şart, kendi ülkesinden alınacak apostilli adli sicil belgesiyle karşılanır.
Yalnızca gümüş satan, hiç altın satmayan ya da sadece imalat veya toptan ticaret yapan işletmeler yetki belgesi almak zorunda değildir. Belge yükümlülüğü işlenmiş altının perakende satışına bağlıdır.
Yıllık ücret. Dükkân başına 30.000 TL’dir; nüfusu 30.000’i aşan büyükşehir ilçelerinde 60.000 TL olarak uygulanır. Ücret, belge düzenlenmeden veya yenilenmeden önce ödenir.
Yeterlilik şartı. Ustalık belgesi ya da Kuyumculuk (Perakende) Seviye 4 mesleki yeterlilik belgesi aranır. Belge sahipte olmak zorunda değildir; tam zamanlı çalışan bir personelde bulunması yeterlidir. Türkiye’de veya yurt dışında kuyumculukla ilgili bir programdan mezun olanlar bu şarttan muaftır. Yabancı yatırımcı sınava girecekse hazırlığı ilk haftada başlatmalıdır; bu adım iki ila altı hafta sürer.
Belge alındıktan sonra. Belge devredilemez. Belgedeki bilgilerde değişiklik olursa on gün içinde bildirilir. Aykırılık giderilmez ya da aynı yıl içinde tekrarlanırsa belge iptal edilir ve aynı işletme sahibi iki yıl boyunca yeni belge alamaz.
Çalışma izni ve sermaye
Yabancı yatırımcı, şirketin işveren sıfatıyla başvurduğu standart çalışma izniyle dükkânı yönetebilir. Çalışma izni ikamet izni yerine geçtiğinden ayrıca ikamet başvurusu yapılmaz; izinle birlikte verilen yabancı kimlik numarası e-devlet, adli sicil ve bankacılık işlemlerinde kullanılır.
| Ölçüt | 2026 şartı |
|---|---|
| Ödenmiş sermaye | En az 500.000 TL |
| Yabancı ortağın pay oranı | En az yüzde 20 |
| Türk çalışan | Yabancı başına beş kişi, 7. aydan itibaren |
| Muafiyet | Yabancı sermaye payı 100.000 USD ve üzeriyse üstteki üç şart aranmaz |
| Beyan edilecek brüt ücret | 165.150 TL |
Limited şirketin kanuni asgari sermayesi 50.000 TL’dir ve şirket bu tutarla sorunsuz tescil edilir. Ancak çalışma izni başvurusu, mali yeterlilik ölçütü sağlanmadığı için reddedilir. Sermaye, kuruluş aşamasında izin ölçütlerini karşılayacak şekilde belirlenmelidir; sonradan artırım hem zaman hem maliyet kaybıdır.
Yabancı sermaye payını 100.000 ABD doları ve üzerinde tutmak en pratik yoldur: sermaye, pay oranı ve beş Türk çalışan şartlarının üçü birden aranmaz.
Süreç ve takvim
Adımlar bu sırayla ilerler, çünkü her makam bir öncekinin kaydını kontrol eder: yetki belgesi oda ve vergi kaydını, çalışma izni ise tescilli şirketi gerektirir.
| Adım | Makam | Süre |
|---|---|---|
| Belgelerin apostili, tercümesi ve vergi numarası | Konsolosluk, vergi dairesi | 1–3 hafta |
| Şirket kuruluşu | Ticaret sicili | 1–2 hafta |
| Banka hesabı ve yoklama | Banka, vergi dairesi | 1–3 hafta |
| Meslek odası kaydı | Oda | 1 hafta |
| Yeterlilik belgesi | Belgelendirme kuruluşu | 2–6 hafta |
| Çalışma izni başvurusu | Bakanlık | 4–6 hafta |
| Yetki belgesi başvurusu | İl Ticaret Müdürlüğü | 10 gün |
| Güvenlik tadilatı ve işyeri ruhsatı | Belediye | 2–3 hafta |
| Kasa, e-fatura, stok ve uyum kurulumu | Vergi dairesi | 1 hafta |
Yeterlilik belgesi süreci ilk haftada başlatılabilir ve diğer adımlarla paralel yürür. Gecikmenin olağan kaynakları yurt dışındaki apostil ve konsolosluk işlemleri ile bankanın risk incelemesidir. Yabancı yönetici, çalışma izni düzenlenmeden dükkânda çalışamaz.
Bankalar kuyum perakendesini aklama bakımından yüksek riskli görür; hesap açılışı sıradan bir ticaret şirketine göre uzun sürer ve daha geniş bir dosya ister. Sermayenin kaynağı, yatırımcının servet kaynağı ve kısa bir iş planı istenir. İki bankayla paralel ilerlemek süreyi kısaltır.
Kuyumda vergi: KDV özel matrahı
Sıradan perakendeden en önemli farkı budur. Altın ziynet eşyasında katma değer vergisi satış bedelinin tamamı üzerinden değil, yalnızca külçe altın bedelini aşan kısım üzerinden hesaplanır.
- Külçe altın teslimleri katma değer vergisinden istisnadır
- Altın ziynet eşyası ve sikkede matrah, satış bedelinden içerdiği külçe altın bedelinin düşülmesiyle bulunur
- Külçe bedeli, Borsa İstanbul’un son iş günü kapanış fiyatından ürünün ayarına göre hesaplanır
- İşçilik, kâr marjı ve kıymetli taşlar matraha dâhildir ve genel oranda vergilenir
- Özel matrah her fiş ve beyannamede doğru gösterilmelidir; satış yazılımı ürün bazında altın miktarını hesaplayabilmelidir
- Müşterinin eski altınını yeni ürüne sayması iki ayrı işlemdir: bir alış ve bir satış
Bireylerden alınan kullanılmış altın gider pusulasıyla ve satıcının kimlik bilgisiyle belgelenir. Stok, adet değil gram ve ayar bazında izlenir; altın fiyatı hem stok değerini hem katma değer vergisi matrahını etkilediğinden stok sistemiyle muhasebenin aynı günlük fiyat kaynağını kullanması gerekir.
Nakit sınırı. Tutarı 30.000 TL’yi aşan her tahsilat ve ödeme, bireysel müşterilerle yapılanlar dâhil, banka veya lisanslı ödeme kuruluşu üzerinden geçirilmelidir. Tutarı bölerek bu sınırın altında kalmak mümkün değildir; aykırılıkta her iki tarafa ceza uygulanır. Bu nedenle banka hesabı satışa başlamadan önce çalışır durumda olmalıdır.
Kuyum işletmesinde sürekli yükümlülükler
Kuyum işletmesinde iki ayrı uyum katmanı vardır: aklama mevzuatı ve Ticaret Bakanlığı’nın kuyum kuralları. İkincisindeki aykırılıklar yetki belgesinin iptaline kadar gidebilir.
- Kuyumcular, 5549 sayılı Kanun kapsamında yükümlü sayılır
- Tutarı 185.000 TL ve üzerindeki tek veya bağlantılı işlemlerde kimlik tespiti zorunludur; sürekli iş ilişkisinde tüm müşteriler tespit edilir
- Şüpheli işlemler Mali Suçları Araştırma Kuruluna bildirilir; kimlik vermeyi reddeden müşteri de bildirime konu olur
- Kimlik ve işlem kayıtları sekiz yıl saklanır
- İşyerinde kuyum dışında ticari faaliyet yapılamaz ve kuyum dışı ürün bulundurulamaz
- Müşteri eşyası emanet alınamaz, başkası adına alım satım yapılamaz
- Her reklamda yetki belgesi numarası ve belgedeki unvan gösterilir
- Laboratuvarda üretilmiş taşlar etikette, faturada ve reklamda bu şekilde belirtilir ve doğal taşlardan ayrı sergilenir
İzin verilen yan faaliyetler kuyum tamiri, yarı kıymetli taşlar, saat, standart işlenmemiş kıymetli maden ve Darphane ürünleridir. Bakanlık denetimleri Darphane ile birlikte yapılır ve ayar kontrolü yapılır; aykırılıklarda 6585 sayılı Kanun kapsamında idari para cezası uygulanır.
Ruhsat aşamasında belediye ve emniyet fiziki güvenliği denetler: alarm, kayıt yapan kamera, çelik kasa ve güvenlikli kepenk aranır. Stok, soygun ve yangın sigortası yasal zorunluluk değildir ancak mal sahipleri ve bankalar çoğu zaman talep eder.
Sıkça sorulan sorular
Yabancı uyruklu biri Türkiye’de kuyumcu dükkânı açabilir mi?
Yetki belgesi her kuyum işletmesi için zorunlu mu?
Yatırımcının kuyumculuk belgesi yoksa ne olur?
Şirketi 50.000 TL sermayeyle kurabilir miyim?
Ayrıca ikamet izni almam gerekir mi?
Altın satışında katma değer vergisi nasıl hesaplanır?
Müşteriden nakit tahsilat yapabilir miyim?
Dükkânda kuyum dışında ürün satabilir miyim?
Açılış ne kadar sürer?
Ozbek CPA olarak yabancı yatırımcıların kuyum sektörüne girişini baştan sona yürütüyoruz: yapının ve sermayenin çalışma izni ölçütlerine göre belirlenmesi, şirket kuruluşu, meslek odası ve vergi kayıtlarının kuyum faaliyetiyle açılması, yetki belgesi başvurusunun hazırlanması, çalışma izni dosyası, katma değer vergisi özel matrahına uygun satış ve stok kurulumu ile aylık beyan ve uyum süreçleri. Ruhsat ve güvenlik tarafı ile adli sicil belgelerinin hukuki takibi hukuk danışmanıyla birlikte yürütülür. Ayrıca çalışma izni ve limited şirket kuruluşu sayfalarına bakabilirsiniz.
