Banka hesabı, şirket kuruluşunun, vergi kaydının, bordronun ve sınır ötesi ödemelerin kesiştiği noktadır. Yabancı sermayeli yapılarda en çok zaman kaybedilen adım da burasıdır; çünkü talep edilen belgeler tek bir kaynaktan değil üç ayrı katmandan gelir: bankacılık düzenlemesi, aklama ile mücadele mevzuatı ve her bankanın kendi risk politikası. Bu rehber üç katmanı da, her talebin hukuki dayanağını göstererek açıklıyor.
Gerçek kişiler: yabancı uyruklu bir kişi pasaport, vergi kimlik numarası ve adres teyidi ile bireysel hesap açabilir. İkamet izni kanuni bir şart değildir; Tedbirler Yönetmeliği pasaportu da kabul eder. Bankalar kendi risk politikaları gereği yine de talep edebilir.
Şirketler: Türkiye’de kurulan şirket, ticaret sicili tescili ve vergi dairesi kaydından sonra hesabını açar. Anonim şirkette nakdi sermayenin dörtte biri, tescilden önce kurulmakta olan şirket adına açılan özel bloke hesaba yatırılır. Türkiye’de tüzel kişiliği bulunmayan yabancı şirket de apostilli belgeler ve noter onaylı tercümelerle hesap açabilir.
Her iki durumda: hesap açılışında tutar gözetmeksizin kimlik tespiti zorunludur, müşterinin arkasındaki gerçek faydalanıcı tespit edilir ve görüntülü görüşmeyle uzaktan kimlik tespiti — tüzel kişiler dahil — hukuken mümkündür.
Süreci belirleyen sayılar nelerdir?
Banka hesaplarını hangi kurumlar düzenliyor?
Şubede karşınıza çıkan taleplerin arkasında dört ayrı kaynak var. Hangi talebin hangi kaynaktan geldiğini bilmek pratik bir fark yaratır: kanuni gereklilikler tartışılmaz, banka politikasından doğan talepler bankadan bankaya değişir.
| Kaynak | Düzenlediği alan | Sizin için anlamı |
|---|---|---|
| 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve BDDK | Banka faaliyet izinleri, bankacılık hizmetleri, ücretler, zamanaşımına uğrayan hesaplar, sır saklama | Bankanın ne sunabileceğinin ve ne tahsil edebileceğinin dış sınırını çizer |
| 5549 sayılı Kanun ve Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik | Kimlik tespiti, adres teyidi, gerçek faydalanıcı, izleme, iş ilişkisinin reddi | Uygulamada en belirleyici kaynak: hesap açılışında istenen belgelerin neredeyse tamamı buraya dayanır |
| Bankalarca Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik | Görüntülü görüşmeyle müşteri edinimi, kimlik belgesinin çipten okunması, sözleşmenin elektronik ortamda kurulması | Şubeye gitmeden hesap açılışını hukuken mümkün kılar; sınırları her banka farklı çizer |
| TCMB ve Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar | Döviz hesapları, yurt dışı transferler, ihracat bedelleri, yerleşikler arası sözleşmelerde döviz kullanımı | Hesap açıldıktan sonra o hesapla ne yapabileceğinizi belirler; yabancı sermayeli şirketler için kritik |
Hangi yol size uygun?
Yabancı uyruklu bir kişi ikamet izni olmadan hesap açabilir mi?
Hukuken evet. Tedbirler Yönetmeliği, Türk uyruklu olmayanlar için kimlik bilgilerinin doğruluğunun pasaport, ikamet belgesi veya Bakanlıkça uygun görülen kimlik belgesi üzerinden teyit edileceğini söyler. İkamet izni kabul edilen seçeneklerden biridir, tek seçenek değildir.
Yönetmeliğin taviz vermediği nokta ise adres teyididir. Sürekli iş ilişkisi tesisinde beyan edilen adresin doğruluğu; yerleşim yeri belgesi, ilgili adına düzenlenmiş ve işlem tarihinden önceki üç ay içinde düzenlenmiş elektrik, su, doğalgaz, telefon gibi abonelik faturası, herhangi bir kamu kurumunca verilen belge veya MASAK tarafından uygun görülen diğer yöntemlerle teyit edilir. Yabancıların yaşadığı sürtüşmenin büyük kısmını bu tek hüküm açıklar: sorun genellikle pasaport değil, adrestir.
Mevzuatın aradığı
- Pasaport veya ikamet belgesi
- Ad, soyad, doğum tarihi, uyruk, adres, iş ve meslek bilgisi, imza örneği
- İş ilişkisi kurulurken adres teyidi
- Başkası hesabına hareket edilip edilmediğine dair yazılı beyan
- İş ilişkisinin amacı ve mahiyeti hakkında bilgi
Bankaların eklediği
- Kendi risk politikaları gereği ikamet izni
- Tek kullanımlık şifre için kişinin kendi adına kayıtlı Türk hat numarası
- Türkiye’de bankacılık ihtiyacının gerekçesi: tapu, ortaklık, iş sözleşmesi
- Yüksek açılış bakiyelerinde fon kaynağına ilişkin açıklama
Şube olumsuz dönerse
- Mahalle şubesi yerine yabancı müşteri masası bulunan şubeye başvurmak
- Amacı belgelemek: taşınmaz alımı, şirket ortaklığı, istihdam
- Grup ilişkisinin bulunduğu bankayı tercih etmek
- Noter onaylı vekaletname ile temsilci aracılığıyla açmak
Ret, bankanın keyfi tercihi değil mevzuatın sonucudur. Kimlik tespiti yapılamadığı veya iş ilişkisinin amacı hakkında yeterli bilgi edinilemediği hallerde yükümlü iş ilişkisi tesis edemez ve talep edilen işlemi gerçekleştiremez; isimsiz ya da hayali isimlere hesap açılması da yasaktır. Dolayısıyla ret çoğunlukla uyrukla değil, dosyadaki eksikle ilgilidir.
Vergi kimlik numarası nasıl alınır?
Numara olmadan hiçbir banka hesap açmaz. Dolaşımda iki numara var ve her sistemde birbirinin yerine geçmiyorlar.
-
İkamet izni varsa numara zaten var
İkamet izni sahiplerine 99 ile başlayan on bir haneli yabancı kimlik numarası verilir. Bankacılık ve vergi işlemlerinin çoğunda bu numara vergi kimlik numarası işlevi görür; ayrıca başvuru gerekmez.
-
Yoksa çevrimiçi potansiyel vergi kimlik numarası alınır
Gelir İdaresi Başkanlığı, on haneli potansiyel vergi kimlik numarasını Dijital Vergi Dairesi üzerinden veriyor: dijital.gib.gov.tr. Pasaport bilgileri girilir, pasaport görüntüsü yüklenir, iletişim bilgileri eklenir ve numara anında üretilir.
-
Vergi dairesine yalnızca çevrimiçi doğrulama başarısız olursa gidilir
Vergi daireleri fiziki başvuruyu ağırlıklı olarak, tüm bilgiler doğru girildiği halde pasaport bilgileri doğrulanamayan hallerde kabul ediyor. Bu durumda pasaportun aslı veya noter onaylı sureti ibraz edilir.
-
Şirkette numara kuruluş dosyasıyla gelir
Kurulmakta olan şirket, sicil ve vergi dairesi süreci içinde vergi kimlik numarasını alır; kesin kayıt, tescilden sonra vergi dairesinin yoklamasıyla tamamlanır.
Potansiyel vergi kimlik numarası mükellefiyet doğurmaz. Bankacılık, tapu ve idari işlemlerde kullanılan bir tanımlayıcıdır. Türkiye’de mükellef olup olmayacağınız yerleşiklik ve gelirin elde edildiği yer kurallarına bağlıdır.
Bireysel hesapta hangi belgeler isteniyor?
| Belge / bilgi | Ayrıntı | Dayanak |
|---|---|---|
| Kimlik belgesi | Yabancılar için pasaport; ikamet belgesi de kabul edilir | Tedbirler Yönetmeliği, gerçek kişilerde kimlik tespiti |
| Vergi kimlik numarası | Yabancı kimlik numarası veya potansiyel vergi kimlik numarası | Vergi Usul Kanunu ve bankacılık uygulaması |
| Adres teyidi | Yerleşim yeri belgesi, son üç ay içinde düzenlenmiş abonelik faturası veya kamu kurumu belgesi | Tedbirler Yönetmeliği, adres teyidi |
| İletişim bilgileri | Telefon ve e-posta; risk temelli yaklaşımla bu araçlar kullanılarak doğruluğu teyit edilebilir | Tedbirler Yönetmeliği, müşteri durumunun izlenmesi |
| İmza örneği | Şubede alınır ya da uzaktan edinimde elektronik ortamda kaydedilir | Tedbirler Yönetmeliği |
| Başkası hesabına hareket beyanı | Hesabın kendi adına ve hesabına açıldığına dair yazılı beyan | 5549 sayılı Kanun ve Tedbirler Yönetmeliği |
| Vergisel yerleşiklik beyanı | Hangi ülkelerde vergi mükellefi olunduğuna dair beyan | Finansal hesap bilgilerinin otomatik değişimi çerçevesi |
| İlişkinin amacı | Hesabın beklenen kullanımı; yüksek bakiyelerde fon kaynağı | Tedbirler Yönetmeliği, amaç ve mahiyet bilgisi |
Hangi hesap türleri açılabilir?
| Tür | Tipik kullanım | Açmadan önce kontrol edilecekler |
|---|---|---|
| Türk lirası vadesiz hesap | Maaş, kira, fatura, günlük ödemeler, vergi ve prim ödemeleri | Kart verilmesi, mobil bankacılık dil seçenekleri, transfer limitleri |
| Döviz hesabı | Yurt dışından gelen tutarlar, döviz bakiyesi tutma | Kur farkı marjı, döviz alımına ilişkin işlem vergisi, gelen transfer masrafları |
| Vadeli mevduat | Türk lirası veya döviz bakiyenin belirli vadeye bağlanması | Faiz üzerindeki stopaj oranı vade ve para birimine göre değişir |
| Katılma hesabı | Katılım bankalarında kâr ve zarara katılma esasına dayalı hesap | Getiri önceden garanti edilmez; sigorta kapsamı aynı esasa tabidir |
| Kıymetli maden hesabı | Altın ve benzeri madenlerin hesap üzerinden tutulması | Alış satış makası, çekimde dönüşüm kuralları |
| Yatırım hesabı | Banka veya aracı kurum üzerinden menkul kıymet işlemleri | Ayrı sözleşmeler ve yerindelik testi gerekir |
Türkiye’ye gelmeden, uzaktan hesap açılabilir mi?
Uzaktan müşteri ediniminin sağlam bir hukuki zemini var. Bankalarca Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine İlişkin Yönetmelik 2021’de yürürlüğe girdi; sürecin işleyişi şöyle: görüntülü görüşme öncesinde elektronik ortamda başvuru formu doldurulur, alınan verilerle risk değerlendirmesi yapılır ve gerekiyorsa süreç görüşme başlamadan sonlandırılır. Görüşmede kimlik belgesinin güvenlik unsurları incelenir, ardından sözleşme ilişkisi elektronik ortamda kurulur.
Kapsam 2023’te genişledi. 25.05.2023 tarihli değişiklik, 01.06.2023 itibarıyla tüzel kişileri de kapsama aldı: tüzel kişiyi temsile yetkili gerçek kişinin kimliği tespit edilir ve temsil yetkisi doğrulanır; birden fazla yetkili varsa doğrulama farklı zamanlarda yapılabilir. 11.08.2023 tarihli MASAK Genel Tebliği değişikliğiyle “müşteri” tanımına ticaret siciline kayıtlı tüzel kişiler eklenerek yasal zemin tamamlandı.
Uzaktan edinimin işlediği hal
Çipli kimlik kartı ya da çipli ikamet izni kartı bulunan, bankanın mobil uygulamasından başvuran ve kendi adına kayıtlı Türk hattı olan kişiler.
Genellikle işlemediği hal
Yurt dışından, yalnızca pasaportla başvuran yerleşik olmayan kişi. Mevzuat kimlik tespitine izin verir; bankaların çoğu kanalı çipli belgeye ve yurt içi hatta bağlar.
Seyahate alternatif
Hesap açma ve bankacılık sözleşmelerini imzalama yetkisi veren noter onaylı ve apostilli vekaletname. Bankalar metni ayrıntılı inceler; yetkilerin açıkça sayılması gerekir.
Şirket hesabını ne zaman açabilir, öncesinde ne olmalı?
Şirket var olmadan faaliyet hesabı açılamaz. Daha önce açılabilen tek hesap, kurulmakta olan şirket adına açılan bloke sermaye hesabıdır ve yalnızca anonim şirkete özgüdür.
-
Esas sözleşme ve unvan hazırlığı
Esas sözleşme MERSİS üzerinden hazırlanır, faaliyet konusuna uygun NACE kodu seçilir ve şirket merkezi adresi belgelenir.
-
Kurulmakta olan şirket için vergi kimlik numarası
Bu numara, bankanın özel sermaye hesabını açabilmesi ve sicil dosyasının ilerlemesi için gereklidir.
-
Yalnızca anonim şirkette: nakdi sermayenin dörtte biri
TTK uyarınca nakden taahhüt edilen payların itibari değerinin en az dörtte biri tescilden önce ödenir, kalanı tescili izleyen yirmi dört ay içinde. Ödeme, kurulmakta olan şirket adına bir bankada açılan özel hesaba yatırılır; banka bu tutarı yalnızca şirketin tüzel kişilik kazandığını bildiren sicil müdürlüğü yazısı üzerine şirkete öder. Esas sözleşmenin noter onayı tarihinden itibaren üç ay içinde tüzel kişilik kazanılmazsa bedeller sahiplerine iade edilir. Limited şirkette tescil öncesi ödeme zorunluluğu yoktur; sermaye tescilden itibaren yirmi dört ay içinde ödenir.
-
Rekabet Kurumu payı ve tescil
Sermayenin on binde dördü Rekabet Kurumu payı olarak oda veznesine yatırılır; tescil, harç ve noter masraflarıyla birlikte tamamlanır.
-
Tescil sonrası vergi dairesi kaydı
Vergi dairesi yoklamasını yapar ve mükellefiyet tesis edilir. Bankaların çoğu faaliyet hesabını açmadan önce bu kaydı görmek ister.
-
Faaliyet hesabının açılması ve blokenin çözülmesi
Kurumsal dosya sunulur, temsilcilerin kimlik tespiti şubede veya uzaktan yapılır, bloke sermaye faaliyet hesabına aktarılır.
İki hesap, iki amaç. Sermaye hesabı yalnızca ödemeyi sicile ispat etmek içindir ve tescile kadar bloke kalır. Faaliyet hesabı ise tahsilatın yapıldığı, maaşın ödendiği, verginin kapatıldığı hesaptır. Sermaye hesabının çalışma hesabı gibi kullanılmaya çalışılması, sicil aşamasında sık görülen bir gecikme nedenidir.
Kurumsal hesapta hangi belgeler isteniyor?
| Belge | Türkiye’de şirket | Yabancı şirketin şubesi | İrtibat bürosu | Yabancı şirket, yapı yok |
|---|---|---|---|---|
| Ticaret sicil tasdiknamesi ve sicil gazetesi ilanı | Gerekli | Gerekli | Yerine Bakanlık izin belgesi | Ülkesindeki muadili, apostilli |
| Esas sözleşme / ana sözleşme | Gerekli | Merkezin ana sözleşmesi | Merkezin ana sözleşmesi | Apostilli ve noter onaylı tercümeli |
| Vergi levhası ve vergi kimlik numarası | Gerekli | Gerekli | Gerekli | Yabancı tüzel kişi adına alınan vergi no |
| Temsilcilere ait noter onaylı imza sirküleri | Gerekli | Gerekli | Gerekli | Apostilli imza ve yetki belgeleri |
| Temsilcilerin kimlik belgeleri | Gerekli | Gerekli | Gerekli | Gerekli |
| %25’i aşan ortaklarda gerçek faydalanıcı tespiti | Gerekli | Gerekli | Gerekli | Gerekli |
| %25’i aşan tüzel kişi ortaklar için ortaklık zinciri belgeleri | Gerekli | Gerekli | Gerekli | Gerekli |
| Hesap açılışına yetki veren karar veya vekaletname | Gerekli | Gerekli | Gerekli | Apostilli yönetim kararı |
| Apostil / konsolosluk onayı ve noter onaylı tercüme | Yalnızca yurt dışı kaynaklı belgelerde | Gerekli | Gerekli | Gerekli |
| Başkası hesabına hareket beyanı ve ilişkinin amacı | Gerekli | Gerekli | Gerekli | Gerekli |
Finansal kuruluşlar ayrıca, sürekli iş ilişkisi tesisinde kendilerine sunulan tescil belgelerindeki bilgilerin güncelliğini ve doğruluğunu, ilgili ticaret sicil müdürlüğü kayıtlarına başvurarak veya TOBB veri tabanından sorgulayarak teyit etmek zorundadır. Aylar önce alınmış, mevcut yönetimi yansıtmayan belgeler dosyanın geri dönmesinin en sık nedenidir.
Banka ortaklık ve kontrol yapısına nasıl bakıyor?
Birinci ölçüt: %25 kuralı
Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerde, sermayenin %25’ini aşan gerçek kişi ortaklar gerçek faydalanıcı olarak; aynı oranı aşan tüzel kişi ortaklar ise tüzel kişi olarak tespit edilir.
İkinci ölçüt: nihai kontrol
%25’i aşan ortak yoksa ya da bu ortağın gerçek faydalanıcı olmadığından şüpheleniliyorsa, tüzel kişiliği nihai olarak kontrolünde bulunduran gerçek kişi veya kişiler ortaya çıkarılır.
Son çare: üst düzey yönetici
İki ölçütle de sonuca ulaşılamazsa, ticaret sicilinde kayıtlı en üst düzey icra yetkisine sahip gerçek kişi, üst düzey yönetici sıfatıyla gerçek faydalanıcı kabul edilir.
Yurt dışı mukim ortaklar
Yurt dışında mukim tüzel kişi ortakların kimlik bilgilerinin teyidi, ilgili ülkede TOBB muadili kuruluşların veya verilerin resmî olarak tutulduğu kurumların açık kaynakları üzerinden yapılabilir.
Şube, irtibat bürosu ve Türkiye’de yapısı olmayan yabancı şirket
Yabancı şirketin şubesi
Şube ticaret siciline tescillidir ve kendi vergi kimlik numarasına sahiptir; hesabı kendi adına açar. Gerçek faydalanıcı incelemesi merkez şirket üzerinden yürüdüğü için merkezin belgeleri yine dosyaya girer. Ayrıntı için: Türkiye’de şube kuruluşu.
İrtibat bürosu
İrtibat bürosu ticari faaliyette bulunamaz ve giderleri yurt dışından döviz olarak karşılanır. Dolayısıyla hesabı yerel gelirle değil merkezden gelen transferle beslenir; personelin ücret istisnası da bu düzene bağlıdır. Ayrıntı için: Türkiye’de irtibat bürosu kuruluşu.
Türkiye’de yapısı olmayan yabancı şirket
Yurt dışında yerleşik tüzel kişilerde kimlik tespiti, Türkiye’deki tüzel kişiler için aranan belgelere ilgili ülkede tekabül eden belgelerin konsolosluk onaylı veya apostil şerhli örnekleri üzerinden yapılır; risk temelli yaklaşımla noter onaylı tercümeler istenir. Taşınmaz alımı, sermaye aktarımı ve tek seferlik işlemler için kullanılır.
Hesap açıldıktan sonra o hesapla ne yapılabilir?
Yabancı sermayeli bir şirket için kambiyo mevzuatı asıl olarak burada görünür hale gelir. Aşağıdaki dört başlık, faaliyetin ilk yılında sorulanların büyük kısmını kapsıyor.
Sermayenin getirilmesi
Tutarın şirketin kendi adına ve açıklaması net biçimde gönderilmesi gerekir. Sermaye artırımı tescil edilmeden gelen tutarlar sermaye avansı olarak değerlendirilir ve kambiyo mevzuatındaki koşullara tabidir. Doğrudan yabancı yatırım bildirimleri bankacılık sürecinden ayrıdır ve ayrıca yerine getirilir.
Yurt dışına transfer
Bankalar transferi gerçekleştirmeden önce dayanak belgeleri ister: fatura, sözleşme ve anlaşma oranından yararlanılacaksa mukimlik belgesi. Kâr payı transferlerinde ortaklar kurulu / genel kurul kararı ve stopajın hesaplandığına dair kayıtlar aranır.
Döviz cinsinden faturalama
32 sayılı Karar, Türkiye’de yerleşik kişiler arasındaki belirli sözleşme türlerinde döviz kullanımını sınırlar; istisnalar tebliğle belirlenmiştir. Bu kısıt banka hesabından önce fiyatlama ve fatura kararını etkiler.
İhracat bedelleri
İhracat bedellerinin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren azami 180 gündür. İBKB veya DAB’a bağlanan bedellerin bir kısmı belgeyi düzenleyen bankaya, oradan TCMB’ye satılır; oran İhracat Genelgesi’nin geçici maddesiyle belirlenir, dönemsel olarak uzatılır ve işlem tarihinde yürürlükteki genelgeden teyit edilmelidir.
Hesap açıldıktan sonra hangi yükümlülükler devam ediyor?
Hesabınızı başkasına kullandırmayın
Mal teslimi veya hizmet ifasına ilişkin tahsilatların başkalarının adı veya hesabı kullanılarak yapılması halinde, her bir işlem için işleme konu tutarın %10’u oranında özel usulsüzlük cezası, iki tarafa ayrı ayrı kesilir; bir takvim yılındaki toplam 20 milyon TL’yi geçemez. Kendi mükellefiyeti adına kayıtlı olmayan ödeme sistemi veya cihazı üzerinden tahsilatta ise maktu cezanın üç katı uygulanır.
Cezai boyut
Kimlik tespitini gerektiren işlemlerde kendi adına fakat başkası hesabına hareket eden kişi, kimin hesabına hareket ettiğini önceden yazılı olarak bildirmezse, 5549 sayılı Kanun uyarınca altı aydan bir yıla kadar hapis veya beş bin güne kadar adli para cezasıyla karşılaşır.
30.000 TL’yi aşan ödemeler
Bu tutarı aşan tahsilat ve ödemelerin banka, ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla yapılması ve bu kurumların belgeleriyle tevsik edilmesi zorunludur. Had, 30.11.2024’ten itibaren 7.000 TL’den 30.000 TL’ye yükseltildi. Uyulmaması halinde her iki tarafa işlem tutarının %5’i oranında özel usulsüzlük cezası kesilir.
Tutara bakılmaksızın bankadan yapılacak ödemeler
Kira ödemeleri ile araç kiralama gibi belirli sektör işlemleri, herhangi bir hadde bağlı olmaksızın finansal kurumlar aracılığıyla yapılır. Beş ve daha fazla işçi çalıştıran işverenler ücret, prim ve ikramiyeleri banka aracılığıyla ödemek zorundadır.
Bilgi değişimi
Bankalar hesap açılışında vergisel yerleşiklik beyanı alır ve bildirime tabi kişilerin hesap bilgilerini otomatik bilgi değişimi çerçevesinde raporlar. Hatalı yerleşiklik beyanı sorunu Türkiye’de değil, mukim olunan ülkede yaratır.
Zamanaşımı
On yıl boyunca hiçbir işleme konu olmayan mevduat, katılım fonu ve diğer varlıklar, Bankacılık Kanunu uyarınca TMSF’ye devredilir. Yeniden yapılandırma sırasında unutulan eski şirket hesapları bu kuralın tipik mağdurudur.
Maliyet nedir, koruma nereye kadar?
Ücretler. Gerçek kişilerden alınabilecek ücretler, finansal tüketicilerden alınacak ücretlere ilişkin yönetmelikle sınırlandırılmıştır; yönetmelik hangi ücret kalemlerinin alınabileceğini sayar ve diğerlerini yasaklar. Ticari müşterilerden alınacak ücretler ise TCMB’nin ticari müşterilerden alınabilecek ücretlere ilişkin düzenlemesiyle, kalem bazında azami tutarlar belirlenerek sınırlanır. Kurumsal hesaplarda hesap işletim, hesap özeti, havale/EFT ve kart ücretleri bu çerçevede doğar; talep halinde ücret tarifesi verilmelidir.
Mevduat sigortası. 2026 yılı için sigorta kapsamındaki tutar kişi başına, banka başına 1.200.000 TL’dir; yurt içi şubelerdeki Türk lirası, döviz ve kıymetli maden cinsinden hesapların anaparaları ile faiz reeskontları toplamı esas alınır. 27.08.2022 tarihli değişiklikten bu yana kapsam yalnızca gerçek kişilerle sınırlı değildir: resmî kuruluşlar, kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlara ait olanlar dışındaki hesaplar kapsamdadır; dolayısıyla şirket mevduatı da aynı tavana kadar korunur. Tutar her takvim yılı başında yeniden değerleme oranı dikkate alınarak artırılır.
Kapsam dışı kalanlar. İlgili kredi kuruluşunun hâkim ortakları ve nitelikli pay sahipleri ile bunların kontrolündeki tüzel kişilere, yönetim kurulu başkan ve üyeleri ile genel müdür ve yardımcılarına ve bunların yakınlarına ait hesaplar sigorta kapsamı dışındadır; aklama suçundan kaynaklanan malvarlığı değerleri de kapsam dışıdır.
Başvurular neden reddedilir, hesaplar neden kısıtlanır?
Kimlik tespiti tamamlanamıyor
Adres teyidinin yapılamaması, doğrulanamayan ortaklık zinciri, apostili veya tercümesi olmayan belgeler. Yönetmelik bu hallerde bankayı iş ilişkisi kurmamaya zorlar.
Ülke ve yaptırım riski
Riskli ülkelerde yerleşik kişilerle girilecek iş ilişkilerine özel dikkat gösterilmesi ve bilgi toplanması zorunludur. Grup yapısında böyle bir ülke bulunduğunda, Türkiye’deki şirket sade olsa bile süreç uzar.
İşlemler profile uymuyor
Bankalar işlemlerin müşterinin mesleği, ticari faaliyeti, iş geçmişi, mali durumu ve fon kaynaklarıyla uyumlu olup olmadığını sürekli izler. Yeni kurulmuş bir şirkete açıklanamayan hacimde para gelmesi, sıkılaştırılmış tedbirlerin klasik tetikleyicisidir.
Yetki belgeleri güncel değil
Süresi dolmuş temsil yetkisi veya sicille uyuşmayan imza sirküleri ödemeleri anında durdurur. Müdür/yönetim kurulu, adres ve ortaklık yapısındaki her değişiklik bankaya bildirilmelidir.
Süreç ne kadar sürer?
| Durum | Tipik süre | Süreyi belirleyen |
|---|---|---|
| Gerçek kişi, dosya tam, şubede | Aynı gün | Adres teyidi ve kart basımı |
| Gerçek kişi, uzaktan edinim | Aynı gün – birkaç gün | Çipli belge, yurt içi hat, risk değerlendirmesi sonucu |
| Türkiye’de kurulmuş, yerli ortaklı şirket | Vergi kaydından sonra 1–3 iş günü | Temsilcilerin hazır olması, sicil belgeleri |
| Yabancı tüzel kişi ortaklı şirket | 1–3 hafta | Apostil, tercüme, ortaklık zinciri teyidi, uyum onayı |
| Türkiye’de yapısı olmayan yabancı şirket | 2–6 hafta | Belgelerin yurt dışında onaylanması ve sıkılaştırılmış inceleme |
Sık sorulan sorular
Bireysel hesap açmak için ikamet izni kanunen zorunlu mu?
Hayır. Türk uyruklu olmayanlarda kimlik bilgilerinin doğruluğu pasaport, ikamet belgesi veya Bakanlıkça uygun görülen kimlik belgesi üzerinden teyit edilir. Ancak sürekli iş ilişkisi tesisinde adres teyidi zorunludur ve bankalar kendi risk politikaları gereği ikamet izni talep edebilir.
Şirket tescil edilmeden hesap açılabilir mi?
Yalnızca bloke sermaye hesabı ve yalnızca anonim şirkette. Nakdi sermayenin en az dörtte biri, kurulmakta olan şirket adına açılan özel hesaba yatırılır; banka bu tutarı tüzel kişilik kazanıldığını bildiren sicil müdürlüğü yazısı üzerine şirkete öder. Esas sözleşmenin noter onayından itibaren üç ay içinde tüzel kişilik kazanılmazsa bedeller sahiplerine iade edilir.
Limited şirkette sermaye blokesi gerekiyor mu?
Hayır. Limited şirkette tescilden önce sermaye ödeme zorunluluğu yoktur; taahhüt edilen sermaye tescili izleyen yirmi dört ay içinde ödenir. Sermayenin on binde dördü tutarındaki Rekabet Kurumu payı ise kuruluş aşamasında ödenir.
Tüzel kişiler uzaktan kimlik tespitiyle müşteri olabilir mi?
Prensipte evet. 01.06.2023’te yürürlüğe giren değişiklikle tüzel kişiyi temsile yetkili gerçek kişilerin uzaktan kimlik tespiti ve temsil yetkisinin doğrulanması mümkün hale geldi; 11.08.2023 tarihli MASAK Tebliği değişikliğiyle ticaret siciline kayıtlı tüzel kişiler “müşteri” tanımına eklendi. Fiilen sunulup sunulmadığı her bankanın ürün tasarımına bağlıdır.
Hesap açmasam da hangi tutarda kimlik tespiti yapılır?
Tek işlem ya da birbiriyle bağlantılı işlemlerin toplamı 185.000 TL ve üzerinde olduğunda kimlik tespiti yapılır. Elektronik transferlerde eşik 15.000 TL’dir. Hesap açılışında ve şüpheli işlem bildirimini gerektiren hallerde tutar gözetilmez.
Şirkette gerçek faydalanıcı kimdir?
Ticaret siciline kayıtlı tüzel kişilerde %25’i aşan hisseye sahip gerçek kişi ortaklardır. Böyle bir ortak yoksa veya bu kişinin gerçek faydalanıcı olmadığından şüpheleniliyorsa tüzel kişiliği nihai olarak kontrolünde bulunduran gerçek kişiler tespit edilir; buna da ulaşılamazsa sicilde kayıtlı en üst düzey icra yetkilisi üst düzey yönetici sıfatıyla gerçek faydalanıcı kabul edilir.
Yabancı şirket, Türkiye’de şirket kurmadan hesap açabilir mi?
Evet. Yurt dışında yerleşik tüzel kişilerin kimlik tespiti, Türkiye’deki tüzel kişiler için aranan belgelere ilgili ülkede tekabül eden belgelerin T.C. konsoloslukları tarafından onaylanan veya apostil şerhi düşülen örnekleri üzerinden yapılır; risk temelli yaklaşımla noter onaylı Türkçe tercümeler istenir.
Şirket mevduatı da mevduat sigortası kapsamında mı?
Evet. 27.08.2022 tarihli değişiklikten sonra kapsam gerçek kişilerle sınırlı olmaktan çıktı; resmî kuruluşlar, kredi kuruluşları ve finansal kuruluşlara ait olanlar dışındaki hesaplar kapsamdadır. 2026 yılı için tutar, kişi başına ve banka başına 1.200.000 TL’dir.
Grup şirketinin hesabına yapılan tahsilatın yaptırımı nedir?
Mal teslimi veya hizmet ifasına ilişkin tahsilatların başkasının adı veya hesabı kullanılarak yapılması halinde, her işlem için işleme konu tutarın %10’u oranında özel usulsüzlük cezası iki tarafa ayrı ayrı kesilir; bir takvim yılında toplam 20 milyon TL’yi aşamaz. Başkasının POS’u üzerinden tahsilatta maktu cezanın üç katı uygulanır.
Hangi ödemeler bankadan yapılmak zorunda?
Genel olarak 30.000 TL’yi aşan tahsilat ve ödemeler; had 30.11.2024’ten itibaren geçerlidir ve uyulmaması halinde her iki tarafa işlem tutarının %5’i oranında özel usulsüzlük cezası kesilir. Kira ödemeleri ve araç kiralama gibi işlemler hadde bakılmaksızın finansal kurumlar aracılığıyla yapılır; beş ve daha fazla işçi çalıştıran işverenler ücretleri banka üzerinden öder.
Banka belgeleri ne kadar süreyle saklar?
Sekiz yıl. Kimlik tespitine ilişkin belge ve kayıtlarda süre son işlem tarihinden, hesaplarla ilgili kimlik tespiti belgelerinde ise hesabın kapatıldığı tarihten başlar.
Hiç kullanılmayan hesap ne olur?
On yıl boyunca hiçbir işleme konu olmayan mevduat, katılım fonu ve diğer varlıklar, Bankacılık Kanunu’ndaki ilan usulü izlenerek TMSF’ye devredilir.
Hesap bilgilerim mukim olduğum ülkeye bildirilir mi?
Otomatik bilgi değişimine taraf bir ülkede vergi mukimi iseniz, hesap bilgileriniz ilgili çerçeve kapsamında bildirilir. Bankalar bu nedenle hesap açılışında vergisel yerleşiklik beyanı alır.
Banka mevcut hesabı kapatabilir mi?
Evet. Daha önce elde edilen müşteri kimlik bilgilerinin yeterliliği ve doğruluğu konusunda şüphe duyulması nedeniyle gereken kimlik tespit ve teyidi yapılamıyorsa iş ilişkisi sona erdirilir; banka ayrıca durumun şüpheli işlem oluşturup oluşturmadığını değerlendirir.
Kaynaklar
- 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve Suç Gelirlerinin Aklanmasının ve Terörün Finansmanının Önlenmesine Dair Tedbirler Hakkında Yönetmelik (2007/13012)
- MASAK — yönetmelikler ve genel tebliğler; Genel Tebliğ Sıra No: 19 ve Sıra No: 24 (RG 11.08.2023)
- Bankalarca Kullanılacak Uzaktan Kimlik Tespiti Yöntemlerine ve Elektronik Ortamda Sözleşme İlişkisinin Kurulmasına İlişkin Yönetmelik (RG 01.04.2021/31441; değişiklik RG 25.05.2023/32201, yürürlük 01.06.2023)
- 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 344, 345 ve 585; Ticaret Sicili Yönetmeliği md. 69 (Rekabet Kurumu payı)
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu mükerrer md. 355 (7524 sayılı Kanun ile eklenen fıkralar) ve 459, 572, 575 Sıra No.lu Genel Tebliğler
- Sigortaya Tabi Mevduat ve Katılım Fonları ile TMSF’ce Tahsil Olunacak Primlere Dair Yönetmelik ve 2026 tutarını belirleyen Fon Kurulu kararı (RG 13.12.2025/33106)
- Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar, 2018-32/48 sayılı Tebliğ ve TCMB İhracat Genelgesi
- Gelir İdaresi Başkanlığı Dijital Vergi Dairesi — yabancılar için potansiyel vergi kimlik numarası başvurusu
Yeni bir yapı için süreci yürütüyorsanız
Bankaların istediği kurumsal dosyayı hazırlıyor, apostil ve noter onaylı tercümeleri koordine ediyor, sermaye hesabı ile tescil sıralamasını yönetiyor ve sonrasındaki vergi ve bordro kayıtlarını kuruyoruz. İlgili sayfalar: Türkiye’de şirket kuruluşu, şube kuruluşu, işveren kaydı hizmeti.
