Çalışana görev seyahati için ödenen harcırahın belirli bir kısmı gelir vergisinden istisnadır; aşan kısım ücret sayılır. İstisna tutarı sabit değildir, çalışanın brüt aylık ücretine ve seyahatin yurt içi mi yurt dışı mı olduğuna göre değişir. Bu yazı 2026 tutarlarını, istisnanın nasıl hesaplandığını ve bordroda en sık yapılan hataları ele alıyor.
Gelir Vergisi Kanunu’nun 24. maddesinin ikinci bendi uyarınca, gerçek yol giderlerinin tamamı ile yeme ve yatma giderlerine karşılık ödenen gündeliklerin, aynı aylık seviyesindeki devlet memuruna ödenen gündeliği aşmayan kısmı vergiden istisnadır. 2026 yılında yurt içi gündelik tavanı 900 TL’dir; 1 Temmuz’dan itibaren bu tavandan yararlanmak için brüt aylık ücretin 40.762,28 TL ve üzerinde olması gerekir. Aşan kısım net ücret sayılıp brüte tamamlanarak vergilendirilir. Sosyal güvenlik tarafında ise görev yolluğunun tamamı prime esas kazanç dışındadır; orada tutar sınırı yoktur.
İki ayrı usul: harcırah ve gerçek gider
Seyahat giderleri iki yöntemden biriyle karşılanır; seçim işverenindir, ancak aynı seyahatte ikisi birden uygulanamaz. Şehir içi ulaşım yardımı, sabit tutarda ödenen seyahat ödeneği ve tahsisli araç gibi ödemeler ise harcırah sayılmaz, niteliği gereği ücrettir.
Harcırah usulü
- Yeme ve yatma için belge aranmadan günlük maktu tutar ödenir
- İstisna sınırı devlet memuru gündeliğine bağlıdır
- Yol gideri ayrıca ve belgeye dayalı ödenir
- Belge toplama ve kontrol yükü düşüktür
Gerçek gider usulü
- Otel, yemek ve yol faturaları birebir karşılanır
- Tutar sınırı yoktur; belge şartı vardır
- Fatura şirket adına düzenlenmelidir
- Katma değer vergisi şartları varsa indirilebilir
Aynı seyahatte hem otel ve yemek faturaları şirket tarafından karşılanıp hem de gündelik ödenirse, ödenen harcırahın tamamı ücret sayılır. İstisna kısmen değil, bütünüyle kaybedilir. Yol gideri bu kuralın dışındadır; harcırah ödenirken yol gideri ayrıca belgeye dayalı karşılanabilir.
Yurt içi gündelik: 2026 tutarları
Gündelik tutarları Bütçe Kanunu’na ekli cetvelde yıllık olarak belirlenir ve yıl içinde değişmez. Değişen şey, hangi tutarın hangi çalışana uygulanacağını belirleyen brüt ücret dilimleridir; bu dilimler memur aylık katsayısı yılda iki kez güncellendiği için temmuzda yükselir. Aşağıdaki tablo 1 Temmuz 2026’dan itibaren geçerlidir.
| Çalışanın brüt aylık ücreti | Günlük istisna tutarı |
|---|---|
| 40.762,28 TL ve üzeri | 900,00 TL |
| 40.478,69 – 40.762,27 TL | 890,00 TL |
| 37.012,56 – 40.478,68 TL | 880,00 TL |
| 32.601,13 – 37.012,55 TL | 870,00 TL |
| 27.236,51 – 32.601,12 TL | 860,00 TL |
| 27.236,50 TL ve altı | 850,00 TL |
Yılın ilk yarısında tavan yine 900 TL idi; fark eşikteydi. Katsayı 1,387871’den 1,575512’ye çıkınca eşik de 35.907,57 TL’den 40.762,28 TL’ye yükseldi. Ocak–haziranda 36.000 TL brütle 900 TL istisnadan yararlanan çalışan, temmuzdan itibaren bir alt dilime düşer; bu kayma temmuz bordrosunda gözden geçirilmelidir.
İstisnayı aşan kısım nasıl vergilenir
Aşan tutar net ücret ödemesi sayılır; brüte tamamlanır ve gelir vergisi ile damga vergisine tabi tutulur. Aşağıda brüt aylık ücreti 45.000 TL olan bir çalışana beş günlük yurt içi seyahat için günlük 1.500 TL ödendiği varsayılmıştır.
Bu örnekte 3.000 TL net ücret kabul edilip brüte tamamlanır, çalışanın gelir vergisi dilimine göre stopaj hesaplanır ve damga vergisi binde 7,59 oranında uygulanır. İstisna sınırında kalan 4.500 TL ise bordroda vergiye tabi olmayan kalem olarak gösterilir.
Yurt dışı gündelikler
Yurt dışı tutarlar Cumhurbaşkanı Kararı ile ülke ülke belirlenir. 2026 yılında geçerli olan düzenleme 30 Ocak 2026 tarihli ve 10928 sayılı Karardır; 1 Ocak 2026’dan itibaren uygulanır. Cetvel yedi ücret sütunundan oluşur ve yurt içindeki mantıkla çalışır: brüt aylığı yüksek olan çalışan daha üst sütundaki tutardan yararlanır.
| Ülke | En üst sütun tutarı | Para birimi |
|---|---|---|
| Amerika Birleşik Devletleri | 199 | ABD doları |
| Almanya | 176 | Avro |
| Fransa | 169 | Avro |
| Birleşik Krallık | 127 | Sterlin |
| İsviçre | 286 | İsviçre frangı |
| Kanada | 264 | Kanada doları |
| Suudi Arabistan | 677 | Suudi riyali |
Cetvelde ayrıca Avrupa Birliği’nin diğer ülkeleri ve bunların dışında kalan ülkeler için toplu satırlar bulunur. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti aynı Kararda ayrı bir cetvelle düzenlenir.
Yurt dışı seyahatlerinde, her seyahatin ilk on günü için gündelik yüzde elli artırımlı uygulanır. Amerika Birleşik Devletleri için üst sütundaki 199 dolarlık tutar, ilk on gün bakımından 298,50 dolar olarak dikkate alınır. Bu artırım istisna sınırını yükseltir; onuncu günden sonrası için normal tutara dönülür.
Sosyal güvenlik ve damga vergisi
Harcırahın üç ayrı mevzuat karşısındaki durumu aynı değildir. En sık karıştırılan nokta, gelir vergisindeki tavanın sosyal güvenlik tarafında bulunmamasıdır.
İstisna, çalışanın brüt ücret dilimine karşılık gelen tutarla sınırlıdır. Aşan kısım ücret sayılır ve stopaja tabi tutulur.
Görev yollukları, tutarına bakılmaksızın prime esas kazanca dahil edilmez. Gelir vergisinde ücret sayılan kısım bile prime tabi olmaz; iki mevzuat bu noktada ayrışır.
İstisna sınırını aşan ve ücret olarak değerlendirilen tutar, ücretlerde uygulanan oran üzerinden damga vergisine tabidir.
Süre sınırları ve döviz kuru
Gündelik ödemesi süresiz değildir. Yurt içinde aynı yerde, aynı iş için bir yıllık dönemde en çok 180 gün gündelik ödenebilir; ilk doksan gün tam, sonraki doksan gün üçte iki oranında hesaplanır. Yurt dışında ise ilk 180 gün tam, sonrası üçte iki oranındadır. Bu sınırlar aşıldığında ödenen tutarın tamamı ücret niteliği kazanır.
Sınır aşıldığında ödeme geçici görev yolluğu olmaktan çıkar ve tamamı ücret niteliği kazanır; uzun süreli şantiye görevlendirmelerinde gün sayımı baştan tutulmalıdır. Döviz cinsinden gündeliklerde Türk lirası karşılığı, avans verilmişse avansın tahakkuk tarihindeki, verilmemişse seyahat beyannamesinin düzenlendiği tarihteki döviz satış kuru üzerinden hesaplanır.
Sık yapılan hatalar
- Tek bir tutarın herkese uygulanması. İstisna, çalışanın brüt ücret dilimine göre değişir. Tüm personele 900 TL uygulamak, alt dilimdeki çalışanlarda eksik vergi doğurur.
- Temmuz güncellemesinin atlanması. Dilim eşikleri yılda iki kez değişir. Ocakta üst dilimde olan bir çalışan temmuzda alt dilime düşebilir.
- Fatura ile gündeliğin birlikte ödenmesi. Konaklama faturası şirketçe karşılanırken ayrıca gündelik ödenirse istisna bütünüyle kaybedilir.
- Aşan kısmın brüte tamamlanmaması. Aşan tutar net ödeme sayılır; doğrudan brüt kabul edilmesi stopajın eksik hesaplanmasına yol açar.
- Süre sınırlarının izlenmemesi. Aynı yerde uzun süreli görevlendirmelerde doksan ve 180 günlük eşikler kaçırıldığında ödemenin tamamı ücrete dönüşür.
Sık sorulan sorular
Harcırah ödemesi için belge gerekir mi?
Gündelik için yeme ve yatma belgesi aranmaz; maktu tutar ödenir. Yol gideri ise belgeye dayanır. Seyahatin işle ilgili olduğunu gösteren görevlendirme yazısı ve seyahat beyannamesi dosyada bulunmalıdır.
İstisna tutarı neden çalışandan çalışana değişiyor?
Kanun, istisnayı aynı aylık seviyesindeki devlet memuruna ödenen gündeliğe bağlar. Bu nedenle ölçü çalışanın brüt aylık ücretidir ve ücret dilimine göre farklı tutarlar uygulanır.
Gündeliğin tamamı sigorta primine tabi değil mi?
Görev yollukları tutarına bakılmaksızın prime esas kazanca dahil edilmez. Gelir vergisinde ücret sayılan kısım bile prime tabi olmaz.
Şirket oteli kendisi ödüyorsa ayrıca gündelik verebilir miyiz?
Verilebilir ancak istisnadan yararlanılamaz. Gerçek gider ile harcırah birlikte uygulandığında ödenen gündeliğin tamamı ücret sayılır.
Yurt dışı gündelikleri hangi kurdan çevrilir?
Avans verilmişse avansın tahakkuk tarihindeki döviz satış kuru, verilmemişse seyahat beyannamesinin düzenlendiği tarihteki kur esas alınır.
Harcırah tutarları ne zaman güncellenir?
Günlük tutarlar Bütçe Kanunu ile yıllık belirlenir. Hangi tutarın kime uygulanacağını belirleyen brüt ücret dilimleri ise memur aylık katsayısına bağlı olarak ocak ve temmuz aylarında değişir.
Ozbek CPA, harcırah politikasının kurulması, bordroda istisna ve aşan kısım ayrımının doğru işlenmesi, yurt dışı gündeliklerinde kur ve süre uygulamaları ile denetim öncesi kontrol konularında hizmet vermektedir. İlişkili konu: çifte vergilendirmeyi önleme anlaşmaları. Mevcut uygulamanızın gözden geçirilmesi için bize ulaşın.
- 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu m. 24/2 ve m. 40/4
- 6245 sayılı Harcırah Kanunu ve Bütçe Kanunu’na ekli (H) cetveli
- Hazine ve Maliye Bakanlığı Kamu Mali Yönetim ve Dönüşüm Genel Müdürlüğü genelgeleri — 6 Ocak 2026 (1 sıra no’lu) ve 3 Temmuz 2026 (5 sıra no’lu) tarihli mali ve sosyal haklara ilişkin genelgeler
- Yurtdışı Gündeliklerine Dair Karar — 10928 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı (30 Ocak 2026)
- 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m. 80
- Gelir İdaresi Başkanlığı — güncel tutar ve duyurular
