Türkiye’de yerleşik şirketlerin yurt dışından Türk lirası kredi temin etmesi serbesttir; tek koşul, kredinin Türkiye’deki bankalar aracılığıyla kullanılmasıdır. Yurt dışından döviz kredisi kullanımı ise döviz geliri şartına bağlıdır. Kredi kullanım tarihinde kredi bakiyesi 15 milyon Amerika Birleşik Devletleri dolarının altında olan şirketler, kullanmak istedikleri kredi tutarı ile mevcut kredi bakiyesi toplamı son üç mali yılın döviz gelirleri toplamını aşmamak kaydıyla döviz kredisi kullanabilir. Türkiye’de yerleşik gerçek kişilerin yurt içinden ve yurt dışından döviz kredisi kullanması ile dövize endeksli kredi kullanımı ise tamamen yasaktır. Bu yazıda, yurt dışından yabancı para cinsinden kredi kullanımı ve Türk lirası cinsinden borçlanmaya ilişkin güncel sınırlamaları, istisnaları, vergisel yükümlülükleri ve şirketler arası kredi (grup içi borçlanma) kurallarını mevzuat dayanaklarıyla birlikte açıklıyoruz.
Yurt dışından kredi kullanımının yasal dayanağı nedir?
Yurt dışından kredi kullanımına ilişkin temel düzenleme, Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar’ın (“32 Sayılı Karar”) 17 nci maddesidir. Madde, 25 Ocak 2018 tarihli ve 30312 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan 2018/11185 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile bugünkü şeklini almış ve 2 Mayıs 2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Uygulama usul ve esasları ise Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yayımlanan ve düzenli olarak güncellenen Sermaye Hareketleri Genelgesi’nde düzenlenmektedir. Yurt içinden döviz kredisi kullanımı 32 Sayılı Karar’ın 17/A maddesine tabidir ve paralel kurallar içerir. Mevzuatın uygulanmasında yetkili merci Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı’dır.
Yurt dışından döviz kredisi kullanımının genel kuralları nelerdir?
32 Sayılı Karar’ın 17 nci maddesi ve Sermaye Hareketleri Genelgesi’nin 14 üncü maddesi uyarınca yurt dışından döviz kredisi kullanımında aşağıdaki genel kurallar geçerlidir:
- Banka aracılığı zorunluluğu: Yurt dışından temin edilen Türk lirası ve döviz kredilerinin Türkiye’deki bankalar aracılığıyla kullanılması zorunludur. Kredi bedelinin, kreditör tarafından borçlu firma adına “kredi” açıklamasıyla Türkiye’deki aracı bankaya doğrudan gönderilmesi esastır.
- Gerçek kişi yasağı: Türkiye’de yerleşik gerçek kişiler yurt dışından ve yurt içinden döviz kredisi kullanamaz.
- Dövize endeksli kredi yasağı: Türkiye’de yerleşik kişiler yurt içinden ve yurt dışından dövize endeksli kredi kullanamaz.
- Rotatif (borçlu cari hesap) kredi yasağı: Bankalar ve finansal kuruluşlar hariç olmak üzere, yurt dışındaki banka, finans kuruluşu veya firmalardan belirli bir vadesi bulunmayan, geri ödenen tutarlarda yeniden kullanılabilen rotatif kredi kullanılması mümkün değildir. Krediler, sözleşmede belirtilen tutar ve süre ile uyumlu olarak dilimler halinde kullanılabilir.
- Yazılı beyan yükümlülüğü: Yurt dışından firma hesabına transfer edilen 50.000 ABD doları veya üzerindeki sebebi belirlenemeyen döviz tutarları ile 1.250.000 Türk lirası veya üzerindeki sebebi belirlenemeyen Türk lirası tutarları için bankalar firmadan yazılı beyan alır. Bu beyanda “kredi” ifadesinin, yurt dışında bulunan ortaklardan alınan borçları da kapsadığı açıkça belirtilir; yani yabancı ortaktan alınan cari hesap borçları da kredi rejimine tabidir.
- Geri ödemelerin bankalar aracılığıyla yapılması: Anapara, faiz ve diğer ödemelerin transferleri bankalar aracılığıyla yapılır; aracı banka kredinin geri ödenip ödenmediğini izlemekle ve Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Risk Merkezi’ne bildirimle yükümlüdür.
Sermaye Hareketleri Genelgesi’nin 22 nci maddesinde sayılan sınırlı hallerde (yurt dışındaki işlerle ilgili krediler, ihracat kredi kuruluşu kredilerinin doğrudan yurt dışındaki ihracatçıya ödenmesi, gemi ve uçak ithalatı finansmanı, refinansman kredileri gibi) kredinin Türkiye’ye getirilmeden kullanılması mümkündür.
Döviz geliri şartı ve 15 milyon ABD doları eşiği nasıl uygulanır?
32 Sayılı Karar’a göre döviz geliri; ihracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlerden elde edilen gelirleri ifade eder. Kredi bakiyesi ise yurt içinden ve yurt dışından temin edilen nakit döviz kredisi borçlarının geri ödemesi yapılmamış toplamıdır.
Uygulama iki eşiğe göre şekillenir:
- Kredi bakiyesi 15 milyon ABD doları ve üzerinde olan şirketler: Döviz geliri şartı aranmaksızın yurt dışından döviz kredisi kullanabilir.
- Kredi bakiyesi 15 milyon ABD dolarının altında olan şirketler: Kullanılmak istenen kredi tutarı ile mevcut kredi bakiyesi toplamı, son üç mali yılın döviz gelirleri toplamını aşamaz. Bu şartın kontrolü, krediye aracılık eden bankaların yükümlülüğündedir.
Son üç mali yılın döviz gelirleri; konsolide olmayan finansal tablolar esas alınarak SMMM veya YMM tarafından hazırlanan ve onaylanan Döviz Gelirleri Beyan Formu ve tespit raporu ile bankalara belgelenir. Döviz geliri beyanları, aynı grup veya holding bünyesindeki şirketler dahil olmak üzere firma bazında yapılır. Limitin aşıldığının sonradan tespit edilmesi halinde, kredinin aşıma neden olan kısmı tespiti izleyen on iş günü içinde geri çağrılır veya Türk lirası krediye dönüştürülür ve Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bildirim yapılır.
Hangi hallerde döviz geliri şartı aranmaz?
32 Sayılı Karar’ın 17 nci maddesinin üçüncü fıkrası ile Sermaye Hareketleri Genelgesi’nin 21 inci maddesi uyarınca, aşağıdaki hallerde döviz geliri şartı aranmaksızın yurt dışından döviz kredisi kullanılabilir:
- Kamu kurum ve kuruluşları, bankalar ile Türkiye’de yerleşik finansal kiralama, faktoring ve finansman şirketlerinin kullanacakları krediler,
- Kullanım tarihinde kredi bakiyesi 15 milyon ABD doları veya üzerinde olan şirketlerin kullanacakları krediler,
- Yatırım Teşvik Belgesi (YTB) kapsamında kredi alması öngörülen şirketlerin kullanacakları krediler ile Katma Değer Vergisi (KDV) Oranlarının Tespitine İlişkin Karar’ın eki (I) sayılı listenin 17 nci sırasındaki Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonlarında (GTİP) yer alan makine ve cihazların finansmanı için kullanılacak krediler,
- Uluslararası ilana çıkılan yurt içi ihaleleri kazanan şirketler ile Savunma Sanayii Başkanlığı (SSB) tarafından onaylanan savunma sanayii projelerini üstlenen şirketlerin kullanacakları krediler,
- Kamu Özel İşbirliği (KÖİ) modeli kapsamındaki projeleri yürütmekle görevli şirketlerin ve bu şirketlerin ortaklarının belirli koşullarla kullanacakları krediler,
- İhracat, transit ticaret, ihracat sayılan satış ve teslimler ile döviz kazandırıcı hizmet ve faaliyetlere ilişkin bağlantılarını ve muhtemel döviz gelirlerini tevsik eden, son üç mali yılda döviz geliri bulunmayan şirketlerin, tevsik edilen tutarı aşmayacak şekilde kullanacakları krediler (en az kredi tutarı kadar muhtemel döviz gelirinin kural olarak 24 ay içinde elde edildiğinin belgelenmesi gerekir; bu imkândan yararlanan firma takip eden üç mali yıl boyunca aynı kapsamda yeniden kredi kullanamaz),
- Alım garantisi kapsamındaki yenilenebilir enerji üretim tesislerinin finansmanı (Yenilenebilir Enerji Kaynakları Destekleme Mekanizması — YEKDEM kapsamında, hesaplanan tutarın yüzde sekseni ile sınırlı olarak),
- Özelleştirme ihaleleri ile bedeli döviz olarak belirlenen kamu ihalelerini kazanan şirketlerin kullanacakları krediler,
- Şirket payı alımı amacıyla kurulan ve başka faaliyeti bulunmayan özel amaçlı şirketlerin kullanacakları krediler,
- Organize Sanayi Bölgesi (OSB) tüzel kişiliklerinin altyapı yatırımları için kullanacakları krediler,
- Kamu kurum ve kuruluşlarının kontrolünde bulunan tüzel kişilerin kullanacakları krediler.
Yabancı sermayeli şirketler için kritik istisna: Sermayesinin tamamı doğrudan veya dolaylı olarak dışarıda yerleşik yabancı sermayeli bir şirkete ait olan Türkiye’de yerleşik şirketler, dışarıda yerleşik yabancı sermayeli grup şirketlerinden döviz geliri şartı aranmaksızın döviz kredisi kullanabilir. Bu istisnadan yararlanmak için yüzde yüz doğrudan veya dolaylı sahipliğin ticaret sicil gazeteleri veya ilgili resmi makamlardan alınacak yazılarla aracı bankaya tevsik edilmesi gerekir. Yabancı sermaye oranı yüzde yüzün altında olan şirketler bu istisnadan yararlanamaz.
Güncel mevzuat değişiklikleri kapsamında istisna listesine iki yeni hal eklenmiştir: Ocak 2025’te yapılan değişiklikle, Savunma Sanayii Başkanlığı Endüstriyel Yetkinlik Değerlendirme ve Destekleme Programı (EYDEP) kapsamında (A) veya (B) seviye sertifikaya sahip şirketler döviz geliri şartı aranmaksızın yurt içi ve yurt dışından döviz kredisi kullanabilmektedir. Aralık 2025’te yapılan değişiklikle ise, hakkında müsadere kararı verilen şirketlere ilişkin Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından yürütülen satış ve tasfiye ihalelerini kazanan kişilerin, Türk lirası cinsinden akdedilen pay devri sözleşmelerinin ifasında kullanılmak üzere döviz kredisi kullanabilmesine imkân tanınmıştır.
Yurt dışından Türk lirası kredi kullanımı serbest midir?
Evet. 32 Sayılı Karar’ın 17 nci maddesinin birinci fıkrası ve Sermaye Hareketleri Genelgesi’nin 35 inci maddesi uyarınca Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışından Türk lirası kredi temin etmeleri serbesttir. Döviz geliri şartı, tutar sınırı veya vade sınırı bulunmamaktadır. Uygulanan koşullar şunlardır: kredinin bankalar aracılığıyla kullanılması zorunludur; kredi dövize endeksli olarak kullanılamaz ve bu hususun kontrolü için aracı banka kredi sözleşmesinin ibrazını ister; geri ödemeler Türk lirası olarak yapılır.
Bu serbesti nedeniyle, döviz geliri bulunmayan ve yüzde yüz yabancı sermaye istisnasından yararlanamayan yabancı sermayeli şirketlerde grup içi fonlamanın başlıca yolları, yabancı ortaktan Türk lirası kredi kullanımı ile sermaye artırımı veya sermaye avansıdır. Yabancı ortaktan alınan Türk lirası borçlar da bankaların yazılı beyan ve bildirim mekanizmasına tabidir ve kambiyo mevzuatı açısından kredi olarak işleme alınır.
| Kriter | Yurt dışından döviz kredisi | Yurt dışından Türk lirası kredisi |
|---|---|---|
| Döviz geliri şartı | Var (istisnalar hariç) | Yok |
| 15 milyon ABD doları eşiği | Uygulanır | Uygulanmaz |
| Banka aracılığı | Zorunlu | Zorunlu |
| Gerçek kişiler | Kullanamaz | Kullanabilir |
| Dövize endeksleme | — | Yasak |
| Kur riski | Borçluda | Kreditörde |
Yurt dışından kullanılan kredilerde Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) kesintisi nasıl hesaplanır?
Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF) kesintisi; Türk lirası kredilerde tahakkuk ettirilen faiz tutarı üzerinden, döviz kredilerinde ise kredinin kullanıldığı tarihte kredinin anapara tutarı üzerinden hesaplanır. Bankalar ve finansman şirketleri dışında Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt dışından sağladıkları kredilere uygulanan güncel oranlar aşağıdaki gibidir:
| Kredi türü | Matrah | Ortalama vade | KKDF oranı |
|---|---|---|---|
| Döviz ve altın kredileri (2012/4116 sayılı BKK) | Anapara (kullanım tarihinde) | 1 yıla kadar | %3 |
| 1 yıl (dahil) – 2 yıl | %1 | ||
| 2 yıl (dahil) – 3 yıl | %0,5 | ||
| 3 yıl (dahil) ve üzeri | %0 | ||
| Türk lirası krediler (2017/9973 sayılı BKK) | Tahakkuk eden faiz | 1 yıla kadar | %1 |
| 1 yıl ve üzeri | %0 |
Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD) ve Uluslararası Finans Kurumu’ndan (IFC) sağlanan kredilerde vade ne olursa olsun KKDF kesintisi oranı %0’dır. Ortalama vade hesabı nedeniyle, erken veya ara dönem anapara ödemeleri ortalama vadeyi ilgili eşiğin altına düşürürse, kullanım tarihine dönük KKDF farkı ve cezai yaptırım riski doğar; kredi geri ödeme planı bu risk gözetilerek yapılandırılmalıdır. Ayrıca 18 Temmuz 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 10094 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yurt içinden bankalar ve finansman şirketlerince kullandırılan döviz ve altın cinsinden ticari kredilerde KKDF oranı %1’e yükseltilmiş; yurt dışından sağlanan kredilere ilişkin tarife değişmemiştir.
Faiz ödemelerinde stopaj, katma değer vergisi ve damga vergisi nasıl uygulanır?
- Kurumlar vergisi stopajı
Kurumlar Vergisi Kanunu’nun (KVK) 30 uncu maddesi ve 2009/14593 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca; yabancı devletlerden, uluslararası kurumlardan, yabancı bankalardan veya bulunduğu ülkede mutad olarak kredi vermeye yetkilendirilmiş kuruluşlardan alınan kredilere ödenen faizlerde stopaj oranı %0, bunlar dışındaki kreditörlere (örneğin yurt dışındaki ana şirket veya grup şirketi) ödenen faizlerde %10’dur. Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşması (ÇVÖA) hükümleri saklıdır; stopaj, faizi ödeyen Türkiye’deki şirket tarafından muhtasar beyanname ile beyan edilir.
- Katma değer vergisi
Yurt dışındaki banka ve finans kuruluşlarından temin edilen kredilerin faizi, işlem banka ve sigorta muameleleri kapsamında değerlendirildiğinden KDV Kanunu’nun 17/4-e maddesi uyarınca KDV’ye tabi tutulmaz. Kreditörün banka veya finans kuruluşu niteliği taşımaması halinde (grup şirketi kredileri) faiz, Türkiye’de faydalanılan finansman hizmeti olarak sorumlu sıfatıyla katma değer vergisine (2 No.lu KDV beyannamesi, %20) tabidir. Örtülü sermayeye isabet eden faizin KDV’si indirim konusu yapılamaz.
- Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi (BSMV)
Yurt dışı borçlanmalarda BSMV doğmaz; yurt içi banka kredilerinde ise faiz üzerinden %5 BSMV maliyeti ortaya çıkar.
- Damga vergisi ve harç:
Damga Vergisi Kanunu’na ekli (2) sayılı tablonun IV/23 fıkrası ve Harçlar Kanunu’nun 123 üncü maddesi uyarınca; yurt dışındaki bankalardan, uluslararası kurumlardan ve yurt dışı kredi kuruluşlarından sağlanan kredilerin temini ve geri ödenmesi amacıyla düzenlenen kâğıtlar ile teminatları damga vergisi ve harçtan istisnadır. Yurt dışı kredi kuruluşu; mukimi olduğu ülke mevzuatına göre mali kaynak sağlamaya yetkili olan ve esas faaliyet konularından biri kredi vermek olan kuruluşu ifade eder. Bu tanımı karşılamayan grup şirketlerinden alınan kredilerde, sözleşmenin Türkiye’de düzenlenmesi veya hükmünden Türkiye’de yararlanılması halinde binde 9,48 oranında damga vergisi yükümlülüğü doğabilir.
Şirketler arası kredi ve grup içi borçlanmada örtülü sermaye ile transfer fiyatlandırması sınırları nelerdir?
Şirketler arası kredi işlemlerinde kambiyo yönünden temel kural şudur: Türkiye’de yerleşik bir firmanın başka bir firmaya döviz kredisi kullandırması mümkün değildir; Türkiye’de yerleşik kişiler döviz kredisini yalnızca bankalardan ve finansal kuruluşlardan temin edebilir. Sermaye Hareketleri Genelgesi’nin 38 inci maddesi uyarınca, fon fazlası olan firmanın aynı holding bünyesindeki veya grup içindeki firmaya fonlama yapması, borçlandırmanın ve takibinin Türk lirası cinsinden yapılması kaydıyla mümkündür; bu durumda bedellerin döviz cinsinden karşılığı, firmanın yazılı beyanına istinaden yurt içindeki ilgili hesaplara transfer edilebilir. Yeni bir döviz kredisi kullanılarak bu kredinin grup içindeki başka bir firmaya aktarılması (köprü kredi) ise mümkün değildir. Yurt dışında yerleşik grup şirketlerinden kredi kullanımı, yukarıda açıklanan 32 Sayılı Karar’ın 17 nci maddesi rejimine tabidir.
Yabancı ortaktan veya grup şirketinden yapılan şirketler arası kredi (intercompany loan) işlemlerinde kambiyo kurallarına ek olarak üç vergisel sınır gözetilmelidir:
- Örtülü sermaye (KVK madde 12): Ortaklardan veya ortaklarla ilişkili kişilerden temin edilen borçların, hesap dönemi başındaki öz sermayenin üç katını aşan kısmı örtülü sermaye sayılır (ilişkili banka ve benzeri kredi kurumlarından yapılan borçlanmalar bu karşılaştırmada %50 oranında dikkate alınır). Örtülü sermayeye isabet eden faiz ve kur farkları kanunen kabul edilmeyen gider (KKEG) niteliğindedir; faiz ve benzeri ödemeler ayrıca dağıtılmış kâr payı sayılarak stopaj yönünden düzeltmeye tabi tutulur.
- Transfer fiyatlandırması (KVK madde 13): Ödünç para alınması ve verilmesi işlemleri transfer fiyatlandırması kapsamındadır; grup içi kredilerde faiz oranının emsallere uygunluk ilkesine göre belirlenmesi gerekir. Emsali aşan faiz, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı sayılır.
- Finansman gider kısıtlaması (KVK madde 11/1-i): Yabancı kaynakları öz kaynaklarını aşan işletmelerde, aşan kısma isabet eden faiz, kur farkı, komisyon ve benzeri finansman giderlerinin %10’u kurum kazancının tespitinde indirim konusu yapılamaz.
Sık Sorulan Sorular
Döviz geliri olmayan bir şirket yurt dışından döviz kredisi kullanabilir mi?
Kural olarak kullanamaz. Ancak kredi bakiyesinin 15 milyon ABD doları ve üzerinde olması, Yatırım Teşvik Belgesi kapsamı, muhtemel döviz gelirlerinin tevsiki veya sermayesinin tamamının yabancı sermayeli bir gruba ait olması gibi 32 Sayılı Karar ve Sermaye Hareketleri Genelgesi’nde sayılan istisnalardan birinin bulunması halinde döviz geliri şartı aranmaz.
Yabancı ortaktan Türk lirası borç almak için izin gerekir mi?
Hayır. Yurt dışından Türk lirası kredi temini serbesttir; herhangi bir izin veya döviz geliri şartı yoktur. Kredinin Türkiye’deki bankalar aracılığıyla kullanılması, dövize endekslenmemesi ve geri ödemenin Türk lirası olarak yapılması zorunludur.
Dövize endeksli kredi kullanılabilir mi?
Hayır. 2 Mayıs 2018 tarihinden itibaren Türkiye’de yerleşik kişilerin yurt içinden ve yurt dışından dövize endeksli kredi kullanması mümkün değildir.
Yüzde yüz yabancı sermayeli şirketler grup şirketinden döviz kredisi alabilir mi?
Evet. Sermayesinin tamamı doğrudan veya dolaylı olarak dışarıda yerleşik yabancı sermayeli şirketlere ait olan Türkiye’de yerleşik şirketler, döviz geliri şartı aranmaksızın dışarıda yerleşik yabancı ortak ve grup şirketlerinden döviz kredisi kullanabilir. Yüzde yüz sahipliğin belgelerle aracı bankaya tevsik edilmesi gerekir.
Yurt dışından alınan kredilerde hangi vergisel yükümlülükler doğar?
Vadeye göre KKDF kesintisi (döviz kredilerinde anapara, Türk lirası kredilerde faiz üzerinden), kreditörün niteliğine göre %0 veya %10 kurumlar vergisi stopajı, finans kuruluşu olmayan kreditörlerde sorumlu sıfatıyla KDV ve kreditörün yurt dışı kredi kuruluşu tanımını karşılamaması halinde damga vergisi yükümlülüğü doğabilir. Grup içi kredilerde ayrıca örtülü sermaye ve transfer fiyatlandırması hükümleri uygulanır.
Kredinin erken kapatılması KKDF yükümlülüğünü etkiler mi?
Evet. KKDF oranları kredinin ortalama vadesine göre belirlendiğinden, erken veya ara dönem anapara ödemeleriyle ortalama vadenin ilgili eşiğin altına düşmesi halinde, kullanım tarihine dönük olarak KKDF farkının cezalı şekilde tahsili söz konusu olabilir.
Türkiye’deki şirketler birbirine döviz kredisi kullandırabilir mi?
Hayır. Türkiye’de yerleşik firmalar döviz kredisini yalnızca bankalardan ve finansal kuruluşlardan temin edebilir; bir firmanın başka bir firmaya döviz kredisi kullandırması mümkün değildir. Grup içinde şirketler arası kredi, borçlandırmanın ve takibinin Türk lirası cinsinden yapılması kaydıyla kullandırılabilir; yurt dışındaki grup şirketlerinden kredi kullanımı ise 32 Sayılı Karar’ın 17 nci maddesindeki şartlara tabidir.
Özbek CPA olarak yabancı sermayeli şirketlere vergi, muhasebe, transfer fiyatlandırması ve kambiyo mevzuatı alanlarında hizmet vermektedir. Yurt dışından kredi kullanımı ve grup içi finansman yapılandırması konularında bilgi almak için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
