Türkiye’de e-ticaret; ürün veya hizmetlerin internet sitesi, mobil uygulama, sosyal medya kanalları ya da çevrim içi pazaryerleri üzerinden satışa sunulmasını ifade eder. Ancak başarılı ve mevzuata uygun bir e-ticaret faaliyeti yalnızca internet sitesi kurmak veya pazaryerinde mağaza açmakla sınırlı değildir.
Şirket kuruluşu, vergi kaydı, ETBİS bildirimi, ödeme ve faturalama sistemleri, tüketici mevzuatı, kişisel verilerin korunması, kargo ve iade süreçleri birlikte planlanmalıdır.
Türkiye’de E-Ticarete Nasıl Başlanır?
Türkiye’de e-ticarete başlamak isteyen girişimcilerin genel olarak aşağıdaki adımları izlemesi gerekir:
- Satılacak ürün veya hizmetin belirlenmesi
- Uygun şirket türünün seçilmesi
- Şirket ve vergi kayıtlarının tamamlanması
- İnternet sitesi veya pazaryeri altyapısının kurulması
- Gerekliyse ETBİS kaydının yapılması
- Ödeme ve faturalama sistemlerinin oluşturulması
- Mesafeli satış, KVKK ve çerez metinlerinin hazırlanması
- Kargo, teslimat, iptal ve iade süreçlerinin planlanması
- Ticari elektronik ileti kurallarına uyulması
Faaliyetin kapsamına göre ilave izin, ruhsat veya Bakanlık kaydı gerekebileceğinden, satışa başlamadan önce sektörel yükümlülüklerin ayrıca değerlendirilmesi önemlidir.
E-Ticaret İçin Şirket Kurmak Zorunlu mudur?
Türkiye’de e-ticaret faaliyetinden düzenli şekilde ticari kazanç elde edilecekse vergi mükellefiyetinin oluşturulması gerekir. Faaliyetin büyüklüğüne, ortaklık yapısına ve yatırım planına göre şahıs işletmesi, limited şirket veya anonim şirket kurulabilir.
Şahıs İşletmesi Kuruluşu
Şahıs işletmelerinde işe başlama bildirimi vergi dairesine veya Dijital Vergi Dairesi üzerinden yapılabilir. İşlemler mali müşavir aracılığıyla da takip edilebilir.
Faaliyetin niteliğine göre esnaf ve sanatkârlar odası ya da ticaret odası kaydı gerekebilir. Tacir sıfatıyla faaliyet gösterilecekse gerekli ticaret sicili ve MERSİS işlemleri de tamamlanmalıdır.
Limited veya Anonim Şirket Kuruluşu
Limited ve anonim şirket kuruluş başvuruları MERSİS üzerinden hazırlanır ve ilgili Ticaret Sicili Müdürlüğünde tescil edilir. Tescil sonrasında vergi dairesi işlemleri, yasal defterler, imza yetkileri ve diğer kuruluş sonrası yükümlülükler tamamlanır.
E-ticaret şirketi kurarken yalnızca kuruluş maliyetlerinin değil; vergilendirme, ortaklık yapısı, yatırım alma ihtimali ve ileride yapılabilecek pay devirlerinin de dikkate alınması gerekir.
Hangi E-Ticaret Modeli Seçilmelidir?
Türkiye’de e-ticaret faaliyetleri farklı iş modelleriyle yürütülebilir:
- B2C: İşletmeden doğrudan tüketiciye satış
- B2B: İşletmeler arasında ürün veya hizmet satışı
- C2C: Bireyler arasında platform aracılığıyla satış
- D2C: Üreticinin aracı olmadan doğrudan tüketiciye ulaşması
- B2G: İşletmelerin kamu kurumlarına satış yapması
Şirket türü, sözleşmeler, faturalama yöntemi ve tüketici mevzuatı yükümlülükleri seçilen modele göre değişebilir.
E-Ticaret Altyapısı Nasıl Kurulur?
İşletmeler Türkiye’de e-ticaret faaliyetlerini:
- Kendi internet sitesi üzerinden,
- Trendyol, Hepsiburada ve benzeri pazaryerleri üzerinden,
- Mobil uygulama aracılığıyla,
- Birden fazla satış kanalını birlikte kullanarak
yürütebilir.
Kendi e-ticaret sitesini kuracak işletmenin alan adı, barındırma hizmeti, SSL sertifikası, ödeme altyapısı, stok yönetimi, muhasebe entegrasyonu ve kargo bağlantılarını planlaması gerekir. Kullanılan sistemin hızlı, mobil uyumlu, düzenli olarak yedeklenen ve müşteri bilgilerini koruyacak güvenlik standartlarına sahip olması önemlidir.
ETBİS Kaydı Kimler İçin Gereklidir?
Kendi internet sitesi veya mobil uygulaması üzerinden e-ticaret faaliyeti yürüten işletmelerin, faaliyete başlamadan önce Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi’ne, yani ETBİS‘e kayıt olması gerekir.
ETBİS kaydı sırasında genel olarak:
- MERSİS veya ESBİS bilgileri,
- Vergi kimlik bilgileri,
- İnternet sitesi veya mobil uygulama bilgileri,
- Faaliyet ve ödeme yöntemlerine ilişkin bilgiler
sisteme girilir.
Yalnızca Türkiye’de yerleşik bir elektronik ticaret pazaryeri üzerinden satış yapan hizmet sağlayıcılar bakımından ETBİS kayıt yükümlülüğü farklılık gösterebilir. Bununla birlikte, kendi internet sitesi üzerinden de sipariş alan işletmelerin yükümlülükleri ayrıca değerlendirilmelidir. ETBİS’in amacı, e-ticaret yapan işletmelerin kayıt altına alınması ve ulaşılabilir olmasının sağlanmasıdır.
E-Ticaret Sitesinde Hangi Bilgiler Bulunmalıdır?
E-ticaret sitesinde işletmenin kolaylıkla ulaşılabilir olması gerekir. Faaliyetin niteliğine göre aşağıdaki bilgilere yer verilmelidir:
- Ticaret unvanı
- Merkez adresi
- MERSİS veya vergi kimlik numarası
- E-posta ve telefon bilgileri
- KEP adresi bulunuyorsa KEP bilgisi
- Ürün veya hizmet özellikleri
- Vergiler dâhil satış fiyatı
- Kargo ve diğer ek masraflar
- Teslimat süresi
- İptal, iade ve değişim koşulları
Ürün açıklamalarının doğru olması, indirimlerin gerçeği yansıtması ve tüketiciden tahsil edilecek toplam bedelin siparişten önce açıkça gösterilmesi gerekir.
Hangi Yasal Metinler Hazırlanmalıdır?
Tüketicilere satış yapan bir e-ticaret sitesinde, faaliyetin kapsamına göre aşağıdaki metinlerin hazırlanması gerekebilir:
- Ön Bilgilendirme Formu
- Mesafeli Satış Sözleşmesi
- İptal, iade ve değişim koşulları
- Teslimat ve kargo politikası
- KVKK Aydınlatma Metni
- Gizlilik Politikası
- Çerez Politikası
- Kullanım Koşulları
Tüketici; ürünün özellikleri, toplam satış bedeli, teslimat, cayma hakkı ve iade koşulları hakkında sipariş tamamlanmadan önce bilgilendirilmelidir. Mesafeli satışlarda tüketici, istisnai ürün ve hizmetler dışında, genel olarak 14 gün içinde cayma hakkına sahiptir.
Ödeme Altyapısı Nasıl Kurulur?
Kredi kartı ve diğer elektronik ödeme işlemleri, yetkili bankalar veya ödeme kuruluşları üzerinden gerçekleştirilmelidir. İşletmenin iş modeline göre:
- Sanal POS,
- Kredi veya banka kartı,
- Banka havalesi,
- Dijital ödeme çözümleri,
- Pazaryeri ödeme sistemleri
kullanılabilir.
Ödeme sayfasında güvenli bağlantı, sahte işlem kontrolleri ve uygun olduğu durumlarda 3D Secure gibi güvenlik yöntemlerinden yararlanılmalıdır.
E-Fatura ve E-Arşiv Fatura Yükümlülükleri
Türkiye’de e-ticaret satışlarının mevzuata uygun şekilde belgelendirilmesi gerekir. İşletmenin mükellefiyet durumuna ve ilgili hadlere göre e-Fatura veya e-Arşiv Fatura uygulamasına geçiş gerekebilir.
Fatura altyapısının e-ticaret sitesi, pazaryeri, stok programı ve muhasebe sistemiyle entegre edilmesi; sipariş, tahsilat ve fatura kayıtları arasındaki uyumsuzlukların önlenmesine yardımcı olur.
E-belge yükümlülükleri ve geçiş hadleri değişebildiğinden işletmenin durumu her hesap dönemi için ayrıca kontrol edilmelidir.
KVKK ve Çerez Yükümlülükleri
E-ticaret işletmeleri müşterilerden yalnızca faaliyetin yürütülmesi için gerekli kişisel verileri toplamalıdır. KVKK Aydınlatma Metni’nde:
- Verilerin hangi amaçlarla işlendiği,
- Hukuki işleme sebepleri,
- Verilerin kimlere aktarılabileceği,
- Saklama süreçleri,
- İlgili kişinin hakları
açıklanmalıdır.
Reklam, analiz ve hedefleme amacıyla kullanılan zorunlu olmayan çerezler bakımından gerekli onay mekanizması kurulmalı; kullanıcılara çerezleri kabul etme veya reddetme seçeneği sunulmalıdır.
Ticari Elektronik İletiler ve İYS Kaydı
Müşterilere reklam, kampanya veya tanıtım amaçlı SMS ve e-posta gönderilecekse ticari elektronik ileti mevzuatına uyulmalıdır. Gerekli durumlarda İleti Yönetim Sistemi (İYS) kayıtları tamamlanmalı ve alıcının önceden onayı alınmalıdır.
Müşterilere ticari iletiyi kolay ve ücretsiz şekilde reddetme imkânı da sağlanmalıdır.
Kargo, Teslimat ve İade Süreçleri
Siparişlerin hazırlanması, paketlenmesi, kargoya verilmesi ve müşteriye teslim edilmesi süreçleri önceden planlanmalıdır. E-ticaret sitesinde:
- Tahmini teslimat süresi,
- Kargo ücreti,
- İade adresi,
- İade başvuru yöntemi,
- İade kargo koşulları,
- Bedel iadesi süreci
açıkça belirtilmelidir.
Kargo ve stok sistemlerinin e-ticaret altyapısıyla entegre edilmesi operasyonel hataların ve müşteri şikâyetlerinin azaltılmasına yardımcı olur.
Sıkça Sorulan Sorular
Türkiye’de e-ticaret için şirket kurmak zorunlu mudur?
- E-ticaret faaliyetinden düzenli şekilde ticari kazanç elde edilecekse vergi mükellefiyetinin oluşturulması gerekir. Faaliyetin büyüklüğüne, ortaklık yapısına ve yatırım planına göre şahıs işletmesi, limited şirket veya anonim şirket kurulabilir.
ETBİS kaydı kimler için zorunludur?
- Kendi internet sitesi veya mobil uygulaması üzerinden e-ticaret faaliyeti yürüten işletmelerin, faaliyete başlamadan önce ETBİS’e kayıt olması gerekir. Yalnızca Türkiye’de yerleşik pazaryerleri üzerinden satış yapan hizmet sağlayıcılar bakımından yükümlülük farklılık gösterebilir.
Mesafeli satışlarda tüketicinin cayma hakkı süresi kaç gündür?
- İstisnai ürün ve hizmetler dışında tüketici, mesafeli satışlarda genel olarak 14 gün içinde cayma hakkına sahiptir.
E-ticaret satışlarında e-Fatura zorunlu mudur?
- İşletmenin mükellefiyet durumuna ve ilgili hadlere göre e-Fatura veya e-Arşiv Fatura uygulamasına geçiş gerekebilir. Hadler değişebildiğinden işletmenin durumu her hesap dönemi için ayrıca kontrol edilmelidir.
Müşterilere kampanya SMS’i veya e-postası göndermek için ne gereklidir?
- Ticari elektronik ileti mevzuatına uyulması, gerekli durumlarda İleti Yönetim Sistemi (İYS) kayıtlarının tamamlanması ve alıcının önceden onayının alınması gerekir. Ayrıca alıcıya iletiyi kolay ve ücretsiz şekilde reddetme imkânı sağlanmalıdır.
ÖzbekCPA Türkiye’de E-Ticaret Süreçlerinizi Nasıl Destekler?
Türkiye’de e-ticaret faaliyetine başlarken şirket, vergi, muhasebe ve yasal bildirim süreçlerinin bir bütün olarak planlanması gerekir.
ÖzbekCPA olarak;
- Şahıs işletmesi, limited veya anonim şirket kuruluşu,
- Vergi mükellefiyeti ve kuruluş sonrası işlemler,
- ETBİS kayıt sürecinin takibi,
- e-Fatura ve e-Arşiv Fatura danışmanlığı,
- Aylık muhasebe ve vergi beyannameleri,
- Pazaryeri ve ödeme kayıtlarının muhasebeleştirilmesi,
- Yurt içi ve yurt dışı e-ticaret işlemlerinin vergisel değerlendirilmesi,
- E-ticaret faaliyetlerine ilişkin mali uyum danışmanlığı
alanlarında işletmelere destek sunuyoruz.
Türkiye’de e-ticaret şirketi kurmak veya mevcut satış faaliyetlerinizin vergi ve muhasebe yükümlülüklerini değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.
