Çalışma izni olan bir personelin ayrıca ikamet izni almasına gerek yoktur — çalışma izni onun yerine geçer. Eşi ve çocukları ise almak zorundadır ve şirketlerin fiilen karşılaştığı başvuru budur. Kimin hangi izne tabi olduğunu herkes yola çıkmadan önce çözmek, ailenin üç ay arayla değil birlikte gelmesini sağlayan şeydir.
Bu sayfa hangi iznin hangi duruma uyduğunu, başvuruların çoğunu belirleyen sağlık sigortası ve adres şartlarını, kira sözleşmesini imzalamış kişileri yakalayan mahalle kısıtını ve sürenin aşılması hâlinde ne olduğunu ele alıyor.
Uluslararası İşgücü Kanunu uyarınca geçerli bir çalışma izni, ikamet izni yerine geçer. Çalışma izni alan personel ayrıca ikamet iznine başvurmaz; ikisini birden yaptıran şirketler çalışanlarının ihtiyaç duymadığı bir sürecin bedelini ödemektedir.
Muafiyet yalnızca çalışanı kapsar. Eş ve on sekiz yaşından küçük çocuklar kendi adlarına aile ikamet iznine başvurur; bunlar kendi belgeleri ve kendi randevularıyla ayrı dosyalardır. Bu, çalışan taşındıktan sonra fark edildiğinde aile haftalar ya da aylar sonra gelir.
Hangi İzin Uygulanır?
| İzin | Kimin için | Süre |
|---|---|---|
| Kısa dönem | Taşınmaz sahipleri, iş bağlantısı kuracaklar, turizm, tedavi ve mevzuatta sayılan diğer sebepler | Her seferinde en çok 2 yıl |
| Kısa dönem, yatırımcı | Cumhurbaşkanınca belirlenen kapsam ve tutarda yatırım yapanlar ile eşi ve bağımlı çocukları | En çok 5 yıl |
| Aile | Türk vatandaşının veya izin sahibi yabancının eşi ile on sekiz yaşından küçük çocukları; ayrıca her yaştan bağımlı çocukları | Her seferinde en çok 3 yıl |
| Öğrenci | Türkiye’de bir eğitim kurumuna kayıtlı olanlar | Öğrenim süresince |
| Uzun dönem | Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet edenler | Süresiz |
| İnsani ve insan ticareti mağduru | Mevzuatta tanımlanan hâllerde verilir | Belirlenen süre |
Aile İkamet İzni
Yabancı personeli olan bir şirketin fiilen yaptığı başvuru budur ve en çok çalışan geldikten sonraya bırakılan başvuru da yine budur.
- İzin sahibinin eşi ile on sekiz yaşından küçük çocukları başvurabilir
- Her yaştan bağımlı çocuklar da kapsama girer
- Destekleyicinin hane için yeterli ve düzenli geçim kaynağını göstermesi gerekir
- Hanenin büyüklüğüne uygun barınma şartı aranır
- Her aile bireyini kapsayan geçerli sağlık sigortası
- Destekleyici için adli sicil kaydı
- Haneye ilişkin adres kayıt belgeleri
- İzin en çok üç yıl için verilebilir; destekleyicinin izin süresini aşamaz
Aile izni destekleyicinin izin süresini aşamadığı ve destekleyicinin izninin önce var olması gerektiği için iki süreç paralel değil ardışık işler. Aile dosyasının belgeleri — evlilik cüzdanı, doğum belgeleri, adli sicil — temin, apostil ve tercüme süreçleriyle zaman alır.
Bu toplamaya çalışma izni verildiğinde değil başvurulduğunda başlamak, ailenin çalışanın arkasından değil onunla birlikte gelmesini sağlar. Taşınmayı tek bir olay, aileyi ise sonradan düşünülecek bir konu sayan şirketler sürece düzenli olarak iki ay ekler.
Başvuruların Çoğunu Belirleyen İki Şart
Sağlık sigortası
- Şart
- İzin süresinin tamamını kapsayan geçerli teminat
- Kişi çalışıyorsa
- Sosyal güvenlik kapsamı yeterlidir
- Aksi hâlde
- Yayımlanan asgari kriterleri karşılayan özel poliçe
- Sık görülen eksik
- Talep edilen izinden kısa süreli ya da asgari teminatı karşılamayan poliçe
Adres
- Şart
- Türkiye’de kayda uygun bir adres
- Belge
- Noter onaylı kira sözleşmesi veya tapu
- İzin verildikten sonra
- 20 iş günü içinde adres kaydı
- Sık görülen eksik
- Yabancı kaydına kapalı bir mahallede imzalanmış kira sözleşmesi
Bir mahalledeki yabancı nüfus Bakanlığın belirlediği eşiği aştığında, o mahalle yeni ikamet izni kayıtlarına kapatılır. Liste güncellenmekte ve eşiğin kendisi birden fazla kez değiştirilmiştir; geçen yıl açık olan bir bölge bugün kapalı olabilir.
Pratik sonucu ağır ve tamamen önlenebilir: aile kira sözleşmesini imzalar, depozitoyu yatırır, sonra başvurunun o adrese kaydedilemediğini öğrenir. Mahalle, randevudan önce değil kira sözleşmesi imzalanmadan önce kontrol edilmelidir. Emlakçılar bunu her zaman kendiliğinden söylemez ve söylemek zorunda da değildir.
Başvuru Nasıl Yürür?
- Sebebi ve izin türünü belirleyinBaşvuru, beyan edilen sebep üzerinden değerlendirilir ve belgeler ondan çıkar. Yanlış sebeple yapılan başvuru yönlendirilmez, reddedilir.
- Adresi bağlanmadan önce kontrol edinMahallenin yabancı kaydına açık olup olmadığı kira sözleşmesi imzalanmadan önce kontrol edilir. Kapalıysa hiçbir belge bunu çözmez.
- Çevrim içi başvurun ve randevuyu alınBaşvuru elektronik sistem üzerinden yapılır ve il göç idaresinden randevu verilir. Randevu tarihi birkaç hafta sonrasına verilebildiğinden başvuru bitime yakın değil erken yapılır.
- Dosyayı hazırlayınPasaport, biyometrik fotoğraf, sağlık sigortası, geçim kaynağı belgesi, adres belgeleri ve sebebe özgü belgeler. Yabancı belgelerde apostil ve yeminli tercüme aranır.
- Randevuya gidin ve ödemeyi yapınDosya randevuda teslim edilir, izin harcı ve kart bedeli ödenir. Eksik dosyalar doğrudan reddedilmez, tamamlanması için süre verilir; ancak süre kısadır.
- Kartı alın ve adres kaydını yaptırınKart beyan edilen adrese teslim edilir. Adres kaydı yirmi iş günü içinde tamamlanmalıdır; yapılmaması sonraki başvuruları etkiler.
Uzatma ve Sürenin Aşılması
| Durum | Sonuç |
|---|---|
| Uzatma başvurusu | Bitimine altmış gün kala yapılabilir ve her hâlde izin sona ermeden yapılmalıdır |
| Süresinde başvurulmuşsa | Başvuru değerlendirilirken kişi Türkiye’de kalabilir |
| Başvurulmadan süre dolmuşsa | Bitimi izleyen günden itibaren kalış ihlal hâline gelir |
| İhlalin sonucu | İdari para cezası ve ihlal süresine bağlı olarak çıkışta uygulanan giriş yasağı |
| Sonraki başvurulara etkisi | İhlal kaydı, çalışma izni başvuruları dâhil sonraki başvurularda dikkate alınır |
| Çıkıp yeniden girmek | Doğmuş bir ihlali ortadan kaldırmaz ve durumu sıfırlamaz |
Uzatma başvuruları iznin bitimine altmış gün kala yapılabilir. Randevular haftalar sonrasına verildiğinden, iznin son haftasında yapılan bir başvuru izin çoktan sona ermişken randevu alabilir.
Süresinde başvurmak konumu korur: kişi başvuru değerlendirilirken Türkiye’de kalabilir. Geç başvurmak korumaz. Yabancı personeli olan şirketlerde bu tarih çalışma izni yenilemesiyle aynı takvime yazılmalıdır; çünkü ikisi birbirinden bağımsız sona erer ve süresi dolan bir aile izni, çalışanın kendi durumundan ayrı bir sorundur.
Uzun Dönem İkamet İzni
Sekiz yıl kesintisiz ikametten sonra yabancı, süresiz olarak verilen ve sonraki uzatmalara gerek bırakmayan uzun dönem ikamet iznine başvurabilir.
- Türkiye’de kesintisiz en az sekiz yıl ikamet
- Son üç yıl içinde kamu kurumlarından sosyal yardım alınmamış olması
- Yeterli ve düzenli geçim kaynağı
- Geçerli sağlık sigortası
- Kamu düzeni ve kamu güvenliği bakımından tehdit oluşturmamak
- Öğrenci ikamet izniyle geçirilen süre diğer dönemlerden farklı değerlendirilir
- İzin verilen sınırları aşan yurt dışı kalışları kesintisizliği bozar
- İzin olağan seyahatle kaybedilmez; ancak uzun süreli ayrılık sona erdirebilir
Başvuranların en sık takıldığı şart kesintisizliktir. Mevzuatın izin verdiğinin ötesinde yurt dışında geçirilen süreler sekiz yılı böler ve sayımı yeniden başlatır; başvuranlar bunu çoğu zaman hesaplama il müdürlüğünde yapılana kadar bilmez.
Sık Yapılan Hatalar
- Çalışma izni olan personel için ikamet iznine başvurmak. Çalışma izni onun yerine geçer; ayrı başvuru gereksizdir.
- Aile başvurusunu çalışan taşındıktan sonraya bırakmak. Destekleyici izin almadan dosya açılamaz ve belgeler haftalar alır.
- Mahalleyi kontrol etmeden kira sözleşmesi imzalamak. Yabancı kaydına kapalıysa başvuru o adrese kaydedilemez.
- Talep edilen izinden kısa süreli sağlık sigortası almak. Teminat izin süresinin tamamını kapsamalı ve yayımlanan asgari kriterleri karşılamalıdır.
- Uzatmayı son haftada yapmak. Randevular haftalar sonrasına verilir; bitimine altmış gün kala başvurun.
- Kısa süreli aşımı formalite saymak. Çalışma izni dâhil sonraki başvurularda dikkate alınan bir ihlal kaydı doğurur.
- Kart geldikten sonra adres kaydını atlamak. Yirmi iş günü içinde tamamlanmalıdır ve sonraki başvuruları etkiler.
- Yurt dışı seyahatinin uzun dönem sayımını etkilemediğini varsaymak. İzin verilen sınırları aşan ayrılıklar sekiz yıllık kesintisizliği bozar.
Sıkça Sorulan Sorular
Çalışma izni olan personelin ayrıca ikamet izni alması gerekir mi?
Çalışanın aile bireyleri Türkiye’de nasıl kalabilir?
İkamet izni başvurusu adres nedeniyle reddedilebilir mi?
Hangi sağlık sigortası aranıyor?
Uzatma başvurusu ne zaman yapılmalı?
İzin süresi aşılırsa ne olur?
Kısa dönem ikamet izni ne kadar süreyle verilir?
Uzun dönem ikamet izni ne zaman alınabilir?
Ozbek CPA olarak yabancı personeli olan şirketlerde ikamet izni süreçlerini yürütüyoruz: çalışana ve her bir aile bireyine hangi iznin uygulanacağının belirlenmesi, hanenin birlikte seyahat edebilmesi için aile başvurularının çalışma izniyle sıralanması, belgelerin hazırlanması ve apostil süreçleri ile yenileme tarihlerinin çalışma izni takvimiyle birlikte izlenmesi. Ayrıca çalışma izni, kayıtlı işveren ve bordro hizmetleri sayfalarımıza bakabilirsiniz. Bize ulaşın.
