Türkiye’nin yatırım teşvik sistemi 30 Mayıs 2025’te değişti. 2012’den beri yürürlükte olan karar yürürlükten kaldırıldı, yerine yenisi geldi ve genel teşvik uygulaması kaldırıldı. Artık teşvik belgesi alabilmek için yatırımın tanımlı programlardan birine uyması gerekiyor; kriterleri karşılamak da tek başına yeterli değil, projeler sınırlı kontenjan için yarışıyor.
Bu sayfa yeni sistemin nelerden oluştuğunu, mevcut destek unsurlarını, asgari yatırım tutarlarını ve bunların nasıl güncellendiğini, eski karara göre düzenlenmiş belgelerin durumunu ve tüm bu desteklerin değerini sınırlayan tavanı ele alıyor.
Ne Değişti?
| Konu | Önceden | 30 Mayıs 2025’ten itibaren |
|---|---|---|
| Yürürlükteki karar | 2012/3305 | 2025/9903 |
| Yapı | Genel, bölgesel, öncelikli ve stratejik | İki omurga: Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi ve Sektörel Teşvik Sistemi |
| Genel teşvik uygulaması | Tanımlı kategorilere girmeyen yatırımlar için de mevcuttu | Kaldırıldı |
| Belgenin alınma usulü | Kriterleri karşılamak | Çağrı esaslı ve rekabetçi; projeler kontenjan için yarışır |
| Asgari sabit yatırım, 1. ve 2. bölge | 1 milyon TL | 12 milyon TL |
| Asgari sabit yatırım, diğer bölgeler | 500 bin TL | 6 milyon TL |
| Makine desteği | Karşılığı yoktu | Yeni unsur; bedelin bir kısmı bütçeden ödenir |
| Bölgesel yapı | Altı bölge | Altı bölge korundu, destekler sadeleştirildi |
Önceki sistemde, tanımlı kategorilere girmeyen bir yatırım da genel teşvik kapsamında en azından gümrük vergisi ve katma değer vergisi muafiyetlerinden yararlanabiliyordu. Bu yol kapandı. Belge alabilmek için yatırımın Sektörel Teşvik Sistemi’ne veya Türkiye Yüzyılı Kalkınma Hamlesi programlarından birine uyması gerekiyor.
Sistem ayrıca çağrı esaslı hâle geldi. Kriterleri karşılamak artık belge almaya yetmiyor; projeler sınırlı kontenjanlar için yarışıyor ve bu, başvurunun hazırlanış kalitesini bir formalite olmaktan çıkarıp belirleyici unsur yapıyor. 30 Mayıs 2025 öncesinde yazılmış kaynaklar artık mevcut olmayan bir sistemi anlatıyor.
İki Omurga
Teknoloji Hamlesi, Yerel Kalkınma Hamlesi ve Stratejik Hamle. Ar-Ge, yüksek teknoloji ve sürdürülebilir yatırımlar önceliklidir. Stratejik Hamle için asgari sabit yatırım tutarı 50 milyon TL’dir. Bu programlar kapsamındaki yatırımlarda sigorta primi işveren hissesi desteği 6. bölgede 12 yıl, diğer bölgelerde 8 yıl uygulanır.
İki başlık altında stratejik sektörlerdeki üretimi destekler. Altı bölgeli yapı korunmuş, destekler sadeleştirilmiştir. Deprem bölgesi illeri 6. bölge desteklerinden yararlanmaya devam eder.
Destek Unsurları
| Unsur | İçeriği |
|---|---|
| Gümrük vergisi muafiyeti | Belge kapsamındaki makine ve teçhizatın ithalinde gümrük vergisi alınmaz |
| Katma değer vergisi istisnası | Belge kapsamında yurt içinden temin edilen veya ithal edilen makine ve teçhizatta uygulanır |
| Katma değer vergisi iadesi | Şartları sağlayan yatırımlarda bina-inşaat harcamalarına ilişkin verginin iadesi |
| İndirimli kurumlar vergisi | Birikimli fayda, belgede yazılı katkı tutarına ulaşana kadar kurumlar vergisinin indirimli oranda uygulanması |
| Sigorta primi işveren hissesi desteği | İlave istihdama ilişkin işveren hissesinin, programa ve bölgeye göre belirlenen süre boyunca bütçeden karşılanması |
| Sigorta primi işçi hissesi desteği | Belirlenen hâllerde işçi hissesinin bütçeden karşılanması |
| Gelir vergisi stopajı desteği | Belirlenen hâllerde ilave istihdamın ücretleri üzerinden hesaplanan stopajın tahsil edilmemesi |
| Faiz veya kâr payı desteği | En az bir yıl vadeli yatırım kredilerinde faizin bir kısmının, sabit yatırım tutarına göre belirlenen sınır içinde bütçeden karşılanması |
| Yatırım yeri tahsisi | Belge sahiplerine, belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yer tahsisi |
| Nitelikli personel desteği | Tanımlı yatırımlarda nitelikli personel maliyetine yönelik destek |
| Makine desteği | 2025 ile geldi. Talep edilmesi hâlinde, birim fiyatı 2 milyon TL ve üzerinde olan makine ve teçhizat bedelinin bir kısmı yatırımcıya bütçeden ödenir |
Asgari Yatırım Tutarları
İlgili yatırım için ayrıca bir tutar belirlenmemişse asgari sabit yatırım tutarı 1. ve 2. bölgelerde 12 milyon TL, diğer bölgelerde 6 milyon TL’dir. Önceki 1 milyon TL ve 500 bin TL’den yapılan artış büyüktür ve küçük ölçekli yatırımların önemli bir bandını sistemin tamamen dışında bırakır.
Parasal eşikler yeniden değerleme oranına endekslidir ve her yıl artırılır. Güncel limitler, yıl başından itibaren yapılan başvurular için geçerlidir; geçen yıl eşiği sağlayan bir tutar bu yıl sağlamayabilir.
Mevcut belgeler bu artıştan etkilenmez ve düzenlendikleri tarihte geçerli olan limitlerle devam eder. Elde bulunan bir belgenin, aynı belgenin yeniden alınmasından daha değerli olmasının sebeplerinden biri budur.
Tavan: Yurt İçi Asgari Kurumlar Vergisi
İndirimli kurumlar vergisinin fiilen ne değerde olduğunu belirleyen budur ve teşvik materyallerinin çoğunda hiç geçmez. Hesaplanan kurumlar vergisi, indirim ve istisnalar düşülmeden önceki kurum kazancının %10’undan az olamaz.
Sonuç olarak, teşvik belgesi kapsamındaki indirimli kurumlar vergisi vergiyi bu tabanın altına indiremez. İndirimli oranın kârın tamamına uygulanacağını varsayan bir yatırım modeli faydayı, bazen belirgin ölçüde, yüksek gösterir. İstisnalar vardır — ilk defa faaliyete başlayan kurumlarda üç hesap dönemi asgari vergi uygulanmaz — ancak hesabın yeri, belge alındıktan sonra değil başvurudan önceki yatırım modelidir.
Belgede yazılı katkı tutarı, sağlanabilecek azami faydadır; sağlanacak fayda değil. Fiilen elde edilecek olan; oluşan vergiye tabi kâra, uygulanan oran indirimine ve asgari verginin devreye girip girmediğine bağlıdır.
Başka kaynaklardan gelen istisna ve indirimleri yüksek olan bir grupta asgari vergi, teşvik hiç hesaba katılmadan önce zaten bağlayıcı olabilir. Bu durumda indirimli oran o yıl hiçbir şey getirmez, yalnızca faydayı erteler. Bu bir aritmetik sorusudur ve başvuru hazırlanmadan önce cevaplanabilir.
Eski Karara Göre Düzenlenmiş Belgeler
- Önceki kararlara istinaden düzenlenmiş belgeler kendi mevzuatı çerçevesinde devam eder
- Artırılan asgari yatırım eşiklerinden etkilenmezler
- Eski belge kapsamındaki makine ve teçhizat yeni belgeye devredilemez
- Hak kazanılmış destekler kendi şartlarıyla sürer
- Kapsamı değiştiren bir revize, yatırımı yeni karar kapsamına sokabilir
- Tamamlama vizesi ve kapanış işlemleri, belgenin düzenlendiği rejime tabidir
- Devam eden bir yatırımı yeni sisteme taşımadan önce devir kısıtı modellenmelidir
- Eski belge daha elverişliyse, onu korumak genellikle daha doğru cevaptır
Başvuru Nasıl Yürür?
- Yatırımın hangi programa, varsa, uyduğunu belirleyinGenel teşvik uygulaması artık yok; dolayısıyla ilk soru yatırımın Sektörel Teşvik Sistemi’ne ya da Kalkınma Hamlesi programlarından birine girip girmediğidir. Hiçbirine girmeyen bir yatırım belge alamaz ve inceleme başvuruya geçmeden burada sonlanmalıdır.
- Asgari yatırım tutarını test edinEski metinlerdeki değil, cari yıl başvuruları için yürürlükte olan eşiklere göre. Yatırım eşiğe yakınsa, yıllık artış başvurunun zamanlamasında dikkate alınmalıdır.
- Faydayı asgari kurumlar vergisine karşı modelleyinBelgedeki katkı tutarı bir tavandır. Fiilen elde edilecek olan, vergiye tabi kâra ve asgari verginin devreye girip girmediğine bağlıdır. Bu hesabın yeri başvurudan öncedir.
- Başvuru dosyasını hazırlayınYatırımın tanımı, kapasite, sabit yatırım dökümü, makine listesi, istihdam projeksiyonu ve finansman yapısı. Sistem rekabetçi olduğundan dosya yalnızca kriterlere karşı değil, diğer projelere karşı da değerlendirilir.
- Başvurun ve değerlendirmeyi takip edinBaşvurular Bakanlığın elektronik sistemi üzerinden yetkilendirilmiş kullanıcılarca yapılır. Değerlendirme sırasında sorulan hususlar verilen süre içinde cevaplanır; cevapsız kalan talepler dosyayı kapatır.
- Belge kapsamında hareket edinAlınan makine listeyle örtüşmeli, harcamalar yatırım dönemi içinde kalmalı ve muafiyetler yalnızca belge kapsamındaki kalemlere uygulanmalıdır. Kapsam dışında yapılan alımlar sonradan kapsama girmez.
- Tamamlayın ve tamamlama vizesini alınYatırım dönemi sonunda gerçekleşme incelenir ve tamamlama vizesi düzenlenir. Belgedeki şekliyle tamamlanmayan bir yatırımda alınan destekler faiziyle geri alınır.
Belge Gerektirmeyen Destekler
Yatırım belge alamıyorsa ya da belge yolu getirdiği kısıtlara değmiyorsa, teşvik sisteminden bağımsız işleyen birkaç destek vardır. Bunlar kurumlar vergisi kredileri ve teşvikleri sayfamızda ayrıntılı olarak ele alınıyor.
| Destek | Esası |
|---|---|
| Ar-Ge ve tasarım indirimi | Uygun harcamaların kurum kazancından ayrıca indirilmesi; yanında stopaj, sigorta primi ve damga vergisi destekleri |
| Teknoloji geliştirme bölgesi istisnası | Bölgede yürütülen yazılım, tasarım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde edilen kazancın kurumlar vergisinden istisna olması; şartlara bağlıdır |
| Serbest bölge istisnası | Üretim kazancı istisnası; 2025’ten itibaren yalnızca ihracat gelirlerine uygulanır |
| İhracat kazancında oran indirimi | Hizmet ihracatı dâhil, ihracattan elde edilen kazançta kurumlar vergisinin 5 puan indirimli uygulanması |
| Üretim kazancında oran indirimi | Sanayi sicil belgesine sahip ve fiilen üretim yapan kurumlarda 1 puan indirim |
Sık Yapılan Hatalar
- Kaldırılmış sisteme göre planlama yapmak. Önceki karar 30 Mayıs 2025’te yürürlükten kalktı ve genel teşvik uygulaması kaldırıldı; o tarihten önce yazılmış kaynaklar artık var olmayan bir sistemi anlatıyor.
- Eski asgari yatırım rakamlarını kullanmak. Önceki 1 milyon ve 500 bin TL yerine 12 milyon ve 6 milyon TL; üstelik eşikler her yıl artıyor.
- Kriterleri karşılamanın belgeyi garanti ettiğini sanmak. Sistem çağrı esaslı ve rekabetçi; projeler sınırlı kontenjan için yarışıyor.
- Katkı tutarını fayda saymak. O bir tavandır; elde edilecek olan vergiye tabi kâra ve yurt içi asgari kurumlar vergisine bağlıdır.
- Asgari vergiyi yatırım modeline koymamak. İndirimli kurumlar vergisi, vergiyi indirim ve istisnalar öncesi kazancın %10’unun altına indiremez.
- Eski belgedeki makineyi yeni belgeye taşımaya çalışmak. Devir mümkün değildir.
- Belge listesi dışında makine almak. Kapsam dışındaki alımlar sonradan kapsama girmez.
- Yatırımı belgedeki şekliyle tamamlamamak. Tamamlama vizesi alınamadığında alınan destekler faiziyle geri alınır.
Sıkça Sorulan Sorular
Yatırım teşvik sistemi değişti mi?
Genel teşvik uygulamasından hâlâ yararlanılabilir mi?
Asgari sabit yatırım tutarı ne kadar?
Kriterleri karşılamak belgeyi garanti eder mi?
Makine desteği nedir?
Yurt içi asgari kurumlar vergisi teşvikleri etkiler mi?
Eski karara göre alınmış belgelere ne oldu?
Teşvik belgesi olmadan hangi destekler kullanılabilir?
Ozbek CPA olarak Türkiye’de yatırım teşvikleri konusunda danışmanlık veriyoruz: 2025’ten beri yürürlükte olan sistemde yatırımın hangi programa uyduğunun belirlenmesi, cari yıl asgari yatırım eşiklerine karşı test edilmesi, faydanın başvuru hazırlanmadan önce yurt içi asgari kurumlar vergisine karşı modellenmesi, başvuru dosyasının hazırlanması ve takibi ile tamamlama vizesine kadar süren yükümlülüklerin yönetilmesi. Ayrıca kurumlar vergisi kredileri ve teşvikleri ile Türk vergi sistemi sayfalarımıza bakabilirsiniz. Bize ulaşın.
