Türkiye’de kooperatiflerin belirli faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar, ortak dışı işlem yapmamaları ve kanunda belirtilen şartlara uygun şekilde faaliyet göstermeleri hâlinde kurumlar vergisinden istisnadır.
Bu düzenleme, kooperatiflerin kâr amacı gütmeden ortaklarının ekonomik çıkarlarını koruma ilkesini desteklemektedir.
İstisnadan Yararlanma Şartları
- Dayanışma Esası:
Kooperatif, karşılıklı yardım ve dayanışma ilkesine göre faaliyet göstermelidir. - Ortak İşlemleri:
Gelir yalnızca kooperatif ortaklarıyla yapılan işlemlerden elde edilmelidir. - Ortak Dışı Faaliyet:
Kooperatif ortak dışı işlem yapmamalıdır. - Ana Sözleşmede Bulunması Zorunlu Hükümler:
- Sermaye üzerinden kazanç dağıtılmaması,
- Yönetim kuruluna kazançtan pay verilmemesi,
- Yedek akçelerin ortaklara dağıtılmaması,
- Sadece ortaklarla iş yapılması.
- Fiili Uygunluk:
Kooperatifin gerçek faaliyetlerinde de bu hükümlere uyması gerekir.
Uygulama ve Açıklama
Kooperatifler, kâr amacı gütmeyen ekonomik örgütlerdir.
Bu nedenle ortak dışı işlem yapılması hâlinde istisna hakkı kaybedilir ve kooperatif kurumlar vergisi mükellefi hâline gelir.
İstisna kapsamına konut yapı kooperatifleri, işyeri yapı kooperatifleri ve tarımsal kalkınma kooperatifleri girmektedir.
Ancak, inşaat tamamlanıp bağımsız bölümler ortaklara teslim edildiğinde, faaliyet sona ermiş sayılır ve istisna uygulanabilir.
Örnek
Bir konut yapı kooperatifi, yalnızca ortaklarına konut inşa edip teslim etmiş, ortak dışı satış yapmamıştır.
Bu durumda elde edilen kazanç kurumlar vergisinden istisnadır.
Ancak aynı kooperatif, konutların bir kısmını dış kişilere satarsa istisna şartı ihlal edilir ve tüm kazanç vergilendirilir.
Mevzuat Dayanağı
Bu istisna, 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 5. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi kapsamında uygulanır.
Düzenleme, kooperatiflerin sosyal dayanışma temelli yapısını korumayı ve ortak yararına faaliyet göstermesini teşvik eder.
Kooperatiflerin vergi yükümlülükleri, istisna uygulamaları ve kurumlar vergisi beyanı hakkında profesyonel destek almak için ÖzbekCPA ekibiyle iletişime geçin.
