Azerbaycan’da İş Yapma Ortamı ve Türkiye ile Ticari Bağlantılar
Azerbaycan, Avrupa ile Asya arasında stratejik konumu, rekabetçi vergi sistemi ve hızlı şirket kuruluş süreçleri sayesinde bölgesel operasyon kurmak isteyen yatırımcılar için önemli bir merkezdir. Türkiye ile güçlü ticari ilişkiler, benzer iş kültürü ve coğrafi yakınlık nedeniyle Azerbaycan, Türkiye merkezli şirketlerin yurt dışı yapılanmalarında sıklıkla tercih edilmektedir.
Türkiye’de faaliyet gösteren gruplar açısından Azerbaycan; ticaret, lojistik, enerji ve bölgesel genişleme stratejileri kapsamında operasyonel bir merkez olarak değerlendirilebilmektedir.
Ülkeye Genel Bakış
Resmi Adı: Azerbaycan Cumhuriyeti (Azerbaycan Respublikası)
Başkent: Bakü (Bakü)
Nüfus: Yaklaşık 10,4 milyon (2026 tahmini)
Resmi Dil: Azerbaycanca (Azerbaycan Türkçesi)
Din: Ağırlıklı olarak İslam, laik devlet yapısı
İklim: Çeşitli iklim bölgeleri; ılıman karasal iç kesimler, yarı kurak ve subtropikal bölgeler ve Bakü çevresindeki Hazar kıyı iklimi
Saat Dilimi: UTC+04:00
Ülke Kodu: +994
Para Birimi: Azerbaycan Manatı (AZN)
Azerbaycan’da Şirket Nasıl Kurulur?
Başlıca Şirket Türleri
- Limited Liability Company (LLC)
- Joint Stock Company (JSC)
- Şube
- Temsilcilik
Türkiye’deki Limited Şirket yapısına benzer özellikler taşıyan LLC modeli, yabancı yatırımcılar tarafından en çok tercih edilen şirket türüdür.
Kuruluş Süreci
- Şirket unvanının belirlenmesi ve rezervasyonu
- Ana sözleşmenin hazırlanması
- Müdür ve ortakların atanması
- Yasal adresin belirlenmesi
- Devlet Vergi Servisi nezdinde kayıt işlemleri
- Vergi Kimlik Numarası alınması
- Banka hesabı açılışı
Türkiye’deki ticaret sicil süreçlerine kıyasla Azerbaycan’da tescil işlemleri daha hızlı tamamlanabilmektedir; ancak banka compliance süreçleri zaman planlamasında belirleyici olabilir.
Şirket Kuruluşu İçin Gerekli Belgeler
Gerçek kişi ortaklar için:
- Pasaport kopyaları
- Adres teyit belgeleri
- Şirket ana sözleşmesi
- Müdür atama kararı
- Vekaletname (gerektiğinde)
Kurumsal ortaklar için:
- Certificate of Incorporation
- Ticaret sicil kayıt örneği
- Ana sözleşme
- Yönetim kurulu kararı
- Apostilli şirket belgeleri
Türkiye merkezli şirketlerin ortak olduğu yapılarda apostil ve tercüme süreçleri zaman planlamasını etkileyebilir.
Yerel Ortak veya Yerel Müdür Zorunlu mu?
Azerbaycan’da yabancı yatırımcılar şirket hisselerinin %100’üne sahip olabilir. Türkiye’de olduğu gibi yerel ortak zorunluluğu bulunmamaktadır. Yerel müdür zorunlu olmasa da bankacılık ve operasyonel süreçler açısından pratik avantaj sağlayabilir.
Azerbaycan Vergi Sistemi ve Türkiye ile Vergisel Karşılaştırma
Kurumlar Vergisi
- Azerbaycan: %20
- Türkiye: Güncel mevzuata bağlı olarak farklı oranlar uygulanabilmektedir.
Katma Değer Vergisi
- Azerbaycan: %18
- Türkiye: Standart KDV oranı farklı seviyelerde uygulanmaktadır.
Stopaj Vergileri
- Temettü ödemeleri: yaklaşık %10
Türkiye – Azerbaycan Çifte Vergilendirme Anlaşması kapsamında bazı ödemelerde avantaj sağlanabilir. Türkiye merkezli şirketler için temettü akışları, transfer pricing ve finansman işlemleri yapılandırma aşamasında detaylı analiz edilmelidir.
Muhasebe Sistemi ve Türkiye ile Operasyonel Uyum
Azerbaycan muhasebe sistemi IFRS uyumlu bir yapıdadır. Türkiye’deki e-defter ve e-fatura sistemlerine benzer şekilde Azerbaycan’da da dijital vergi platformları yaygın olarak kullanılmaktadır.
Yasal Uyum Süreçleri
- Aylık veya üç aylık beyannameler
- Bordro bildirimleri
- KDV raporlamaları
Türkiye’deki muhasebe süreçlerine alışık olan yatırımcılar için Azerbaycan sistemi adaptasyonu görece hızlıdır.
Banka Hesabı Açılışı ve Türkiye Bağlantılı Şirketler
Türkiye merkezli grupların Azerbaycan’da banka hesabı açarken aşağıdaki konulara dikkat etmesi gerekir:
- Nihai faydalanıcı yapısının şeffaflığı
- Grup içi işlem hacmi
- Ticari faaliyet planının netliği
Bankalar özellikle Türkiye bağlantılı uluslararası gruplarda compliance incelemesini detaylı yapabilmektedir.
Azerbaycan Vergi Mukimliği Değerlendirmesi
Azerbaycan’da kurulan şirketin fiili yönetiminin Türkiye’den yürütülmesi, vergi mukimliği açısından değerlendirme gerektirebilir. Bu nedenle:
- Yönetim kararlarının nerede alındığı
- Müdürün fiili faaliyet yeri
- Grup içi sözleşmeler
gibi unsurlar kuruluş aşamasında planlanmalıdır.
Azerbaycan’da Şirketi Faaliyete Almak için Gereken İşlemler
- Yasal adresin belirlenmesi
- Müdür atamasının tamamlanması
- Vergi kaydı
- Banka hesabının aktif hale getirilmesi
- Muhasebe sisteminin kurulması
- Bordro ve sosyal güvenlik kayıtları
- Dijital vergi portal erişimi
- Türkiye ile finansal akışların planlanması
Sosyal Güvenlik ve Çalışma Mevzuatı
Azerbaycan’da işverenler çalışanlarını sosyal güvenlik sistemine kaydetmekle yükümlüdür. Türkiye’deki SGK sistemine benzer şekilde işveren ve çalışan payları maaş üzerinden hesaplanmaktadır.
Azerbaycan’da Şirket Kuruluş Süresi ve Türkiye ile Planlama Perspektifi
Ortalama Süreler
- Dokümantasyon hazırlığı: 2 – 5 iş günü
- Şirket tescili: 1 – 2 iş günü
- Banka compliance süreci: 3 – 10 iş günü
- Operasyonel aktivasyon: 3 – 5 iş günü
Ortalama toplam süreç: 1 – 3 hafta
Türkiye’deki kuruluş süreçleri ile kıyaslandığında resmi tescil daha hızlı ilerlese de banka ve yapılandırma aşamaları zaman planlamasında belirleyici olmaktadır.
Yatırımcıların Sık Yaptığı Zamanlama Hataları
- Şirket tescili ile operasyon başlangıcını aynı kabul etmek
- Banka süreçlerini göz ardı etmek
- Türkiye’de yönetilen yapının Azerbaycan’da vergi avantajı sağlayacağını varsaymak
- Vergi rejimi analizini kuruluş sonrası yapmak
Türkiye ve Azerbaycan arasında yapılandırılacak yatırımlar kapsamında şirket kuruluşu, vergi uyumu, muhasebe organizasyonu ve kurumsal yönetim süreçlerinde OzbekCPA ekibi olarak destek sağlamaktayız. Bizimle iletişime geçin.
